Fikri mülkiyetle ilgili işlemler sayılırken konuya özel olarak temas etmiş bazı kişiler dışında kimseler tarafından sayılmayan bir fikri mülkiyet sistemi daha vardır; Bitki Islahçı Hakları veya Bitki Çeşit Koruma. Kanunla ilgili hazırlık çalışmaları daha çok Tarım Bakanlığı ve bitki ıslahçı merkezli olarak başlatıldığı ve ilerletildiği için ülkemizde yaygın olarak Bitki Islahçı Hakları “BIH” (Plant Breeders’ Rights “PBR”) şeklinde ...

Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD), EUIPO v. Nowhere (C-337/22 P) davasında önemli bir karar vermiştir. Kararda, marka itiraz ve hükümsüzlük işlemlerinde dayanak alınan önceki hakların, Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) tarafından nihai kararın verildiği anda hâlâ mevcut olması ve hukuki etki doğurması gerektiği sonucuna varılmıştır. Buna karşılık, Birleşik Krallık marka hukuku uyarınca, itiraz

NASRETTİN HOCA: Eveeet Karakaçan… Nerede kalmıştık? Bugün hangi konu hakkında sorularla geldin yine? KARAKAÇAN: Hocam, geçenlerde aklıma “Marka ve Patent Vekilliği Asgari Ücret Tarifesi Ne Zaman Yayımlandı?” diye bir başlık geldi. NASRETTİN HOCA: Böyle bir tarife yok ki Karakaçan? Bu da nereden aklına geldi?

Kozmetik dünyasında, bilhassa parfüm sektöründe tester ürün kullanımı oldukça yaygın bir pazarlama stratejisidir. Bir parfümün tende bırakacağı kalıcılık ve kişinin ten kimyasıyla kuracağı etkileşim fazlasıyla öznel olduğundan, tüketicilerin kokuyu bizzat deneyimlemeden doğrudan satın alma kararı vermesi çoğu zaman güçtür. Bu zorluğu aşmak isteyen üreticiler, potansiyel müşterilerin ürünü şahsen test edebilmesi adına yetkili satış noktalarına tester ürünler tedarik etmektedir. Bu tester ürünler, içerik ve koku bakımından orijinal ürünle aynı olup, yalnızca sunum ve dağıtım amacı bakımından farklılaşmaktadır.

Müzik eseri, her nevi sözlü ve sözsüz bestelerdir (FSEK m. 3). Kimi zaman yalnızca besteden, kimi zaman güfte ve besteden oluşan müzik eserinde, hususiyet içeren bir duygu veya düşüncenin işitme duyusuna hitap eden tonlaması korunur. Müzik eserinin esas unsuru oluşturduğu müzik sektöründe fikir ve sanat eserleri hukuku bağlamında önem arz eden bir kavram bulunmaktadır; “edisyon”. İngiliz öğretisinde music publishing, Fransız öğretisinde editieur de musique olarak ifade edilen edisyon, esasında müzik eserinin kamuya sunulması anlamına gelir.

Avrupa Birliği Genel Mahkemesinin (ABGM) T-637/19 sayılı ve 12.05.2021 tarihli Sun Stars & Sons v EUIPO – Carpathian Springs kararında, bütünsellik ilkesi doğrultusunda inceleme yapılarak, kelime + üç boyutlu şekil unsuru içeren aşağıdaki markalar arasında karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. İncelememiz açısından önem arz eden yönüyle uyuşmazlık geçmişini özetlemek gerekirse; Carpathian Springs SA adına EUIPO nezdinde yapılan başvuruya, Sun Stars & Sons tarafından önceki markasına dayalı olarak yapılan itiraz, markalar arasında karıştırılma ihtimalinin olmadığı gerekçesiyle reddedilmiş ve Temyiz Kurulu da ret kararını yerinde görmüştür.

Üretken YZ’ler yaratıcı ürünler ortaya koyabilir. Fakat orijinal/özgün gibi görünen çıktıların arkasında aslında telifli içerikler vardır. Yani YZ’ler aslında insanlık mirası üzerine konar. YZ sistemleri, zaman zaman farkında olmadan (veya bilerek) mevcut eserleri kopyalayabilir ya da onların tarzını, yöntemini veya üslubunu birebir taklit edebilir. Bir yazarın roman karakterlerini ve hikâye kurgusunu modelleyen YZ, telifli içerikle oldukça benzer öyküler üretebilir. Diyelim ki Midjourney adlı görsel üreten YZ, belirli sanatçıların üslubunu kullanarak yeni resimler oluşturabilir. Yine bir YZ, popüler filmlerden sahneleri veya diyalogları örnek alarak kısa animasyonlar veya film klipleri hazırlayabilir.

Mizah, insanlık tarihinin en eski ve en etkili iletişim araçlarından biridir. Bu mecranın en keskin enstrümanı olan karikatür ise bir fikrin, sert bir eleştirinin veya toplumsal bir gözlemin görselleşmiş ve yoğunlaşmış bir tezahürüdür. Günümüzün dijitalleşen dünyasında bir karikatürü sağ tıklayıp kaydetmek ya da sosyal medyada paylaşmak yalnızca saniyeler sürmektedir. Bununla birlikte Türkiye’de karikatürler, FSEK kapsamında güçlü bir koruma altındadır. Ancak bu korumanın kapsamını, sınırlarını ve ihlal durumlarında doğabilecek hukuki sonuçları anlayabilmek, hem eser sahipleri hem de kullanıcılar bakımından büyük önem taşımaktadır.

Dünya genelindeki bugünkü anlayışa göre telif hukuku insanı merkeze alır ve bir fikri ürünün korunması için onun insan yaratıcılığıyla ortaya çıkmasını şart koşar. Telif hukukuna göre eser, onu meydana getiren insanın hususiyetini/fikri yaratıcılığını taşıyan fikir ve sanat ürünleridir. Demek ki sadece insan mahsulü fikri ürünler “eser” kabul edilir. Bu açık ve net bilgiye rağmen yoğun tartışmalar nedeniyle yine de soralım: Peki, YZ sıfırdan bir şiir yazarsa ya da yeni bir tablo yaparsa…, ortaya çıkan ürün “eser” sayılır mı?

Yapay zekâ (YZ) ve telif hakları gerilimi üç boyutuyla öne çıkıyor: i) telifli içeriklerin YZ’nin eğitiminde kullanılması (girdi/input), ii) YZ ürünlerinin eser olarak korunup korunmayacağı (çıktı/output), iii) taklitçi YZ’nin telif ihlali yapması. Bu yazıda girdi ayağı üzerinde duracağım; diğerleri başka yazıların konusu. YZ’leri boş birer kap olarak düşünebiliriz. Bir YZ sistemi, kendi başına hiçbir şey bilmez. Öğrenmesi için ona örnekler verilmelidir. Bu örnekler topluluğuna eğitim verisi veya veri seti (dataset) denir. Örneğin bir YZ’ye şiir yazdırmak istiyorsanız binlerce, belki de milyonlarca şiirle onu eğitmelisiniz, beslemelisiniz.

Generative artificial intelligence (AI) systems are trained on vast datasets containing text, images, and other digital materials, often derived from copyrighted works. This practice has sparked growing legal disputes between creators and AI developers. While creators claim their works are used without authorization, technology companies argue that AI training merely extracts statistical patterns rather than reproducing expressive content. Current debates focus on whether such uses fall within doctrines like fair use in the United States or text-and-data mining (TDM) exceptions in the European Union.

Bir fikri ürünün eser olarak korunması için Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında öngörülen dört eser kategorisinden birine dahil olması gerekir. Bu kapsamda ilmi ve teknik mahiyetteki fotoğraflar ilim edebiyat eseri olarak korunurken bedii yani estetik özellik içeren fotoğraflar güzel sanat eseri olarak korunur. Bu iki koruma için de fotoğrafın, sahibinin hususiyetini yansıtması gerekir. Hususiyetin tanımını yapmak zordur ve telif hukukunun en tartışmalı konularından biridir. Hususiyet içermeyen fotoğraflar ise eser olarak değil, duruma göre haksız rekabet veya kişilik hakları kapsamında korunabilecektir. Örneğin hastaların ameliyat öncesi ve sonrası hallerini gösteren alelade fotoğraflar eser değildir.

İnternete bağlı olan her cihazın İnternet Protokol (İP) adresi bulunmaktadır; ancak bu adreslerin hatırlanması güç olduğu gibi, bunlar karmaşık sayısal dizilerden oluşurlar. İnternet alan Adı Sistemi (Domain Name System-DNS) sayesinde İP adresi yerine, okunması ve akılda tutulması kolay olan simgesel isimlerle adresleme yapılmaktadır (5809 Elektronik Haberleşme Kanunu, m. 3/1(y) ). Söz konusu “simgesel isimler”, İP adreslerini tanımlayan internet alan adlarıdır (5809 Elektronik Haberleşme Kanunu, m. 3/1 (v)).  

Karıştırılma ihtimali (iltibas) kavramını duyduğumuzda ağırlıklı olarak aklımıza sınai haklar ile ilgili hususlar ve uyuşmazlıklar gelmektedir. Bu alanlar dışındaki bir iltibas örneğine değinmeden önce iltibas kavramına kısaca değinmekte fayda bulunmaktadır. İltibas veya karıştırılma ihtimali (likehood of confusion) genel olarak ve en sade hali ile “ortalama tüketicilerin her iki işaret arasında bir şekilde bağlantı kurması” olarak tanımlanmaktadır.  Öğretide ise karıştırılma ihtimali “bir tescilsiz işaretin veya tescil edilmiş bir markanın, daha önceden tescil edilmiş bir marka ile şekil, görünüş, ses, genel izlenim vs. sebeplerle aynı ya da benzer olduğu için, önce tescil edilmiş marka olduğu zannını uyandırma tehlikesi” olarak tanımlanabilmektedir.  

Sloganlar çoğu zaman yalnızca bir reklam mesajı olarak görülse de gerekli şartları sağlamaları halinde marka olarak da tescil edilebilmektedir. Slogan markaları çoğunlukla birkaç sözcükten oluşan ve genellikle de bir anlamı bulunan markalardır. Her ne kadar AB Marka Tüzüğü’nde ve AB Marka Direktifi’nde ve yine SMK'da marka türleri sayılırken açıkça sloganlardan söz edilmemiş olsa da ayırt edici niteliğe sahip olduğu ve sicilde

Sınai mülkiyet haklarıyla ilgili çevreler bilir; mülga KHK’larda Yoksun Kalınan Kazanca ilişkin hükümlerde (MarKHK 66; PatKHK 140; EndTasKHK 52) davalının, davacıya ait marka, patent veya tasarımı  kullanmak suretiyle elde ettiği kazancın istenebileceği hükme bağlanmıştı. SMK 151/2-b’de ise koyu renkli ifade yerine “tecavüz edenin elde ettiği net kazanç” ifadesi getirildi. Bu düzenleme doktrin ve içtihatta tartışmalara yol açtı. Tartışmanın fitilini ateşleyen ise SMK 151’in gerekçesidir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) fikrî mülkiyet haklarının iki ana kolundan birini oluşturan eser üzerindeki hakların korunmasına ilişkin temel hukuki rejimi belirleyen yasal düzenlemedir. FSEK ile hangi ürünlerin hangi eylemlere karşı korunacağının yanı sıra hak sahibinin münhasır alanına bırakılan hakların kapsamına giren eylemlerin gerçekleştirilmesi halinde bu münhasır alana müdahale sebebiyle ileri sürülebilecek talepler de detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.

Ülkesellik ilkesi, sınai mülkiyet hukukunun temel ilkelerinden biridir. Bu ilke uyarınca, sınai mülkiyet haklarına sağlanan koruma, hakkın tescil edildiği ülke ile sınırlıdır. Nitekim ülkesellik ilkesi, Türk marka hukukunda da geçerliliğini sürdürmektedir. Kanun koyucunun iradesi esasen ülke dışında tescilli markaların doğrudan korunmasını öngörmemektedir. Ancak, marka hukukunun bütüncül yapısı ve koruma amaçları dikkate alındığında, ülkesellik ilkesinin mutlak ve katı biçimde uygulanmasının bazı sakıncalı sonuçlar doğurabilmesi mümkündür.

Eveeet Karakaçan… bir çay molasından sonra sohbetimize devam… Nerede kalmıştık?

Hocam geçenlerde birkaç yerde “Yerli patent başvurularında dünyada 10. ülkeyiz” başlıklı ve “Dünya Fikri Mülkiyet Örgütünün (WIPO) yayımladığı Dünya Fikri Mülkiyet Göstergeleri 2025 Raporu'na göre Türkiye, 2024'te 10 bin 4 yerli patent başvurusuyla dünya sıralamasında 12'den 10'uncu sıraya yükseldi.” içerikli haberlere rastladım.

Spor müsabaka yayınları, özellikle futbol müsabakasına ilişkin yayınlar, dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli bir ekonomik alanı oluşturmaktadır. Sporculara ödenen rekor ücretler, özellikle futbol kulüplerinin yaptığı sponsorluk ve reklam anlaşmaları ile müsabakaların yayın haklarını elde etmek amacıyla radyo ve televizyon kuruluşlarının katıldıkları ihalelerde ortaya çıkan bedeller birlikte değerlendirildiğinde, spor müsabakalarının son derece büyük bir ekonomik hacme ulaştığı görülmektedir. Bununla birlikte, spor müsabakaları, yalnızca ekonomik yönleriyle değil, aynı zamanda geniş kitleleri bir araya getirmeleri, kimi zaman milli birlik ve beraberliği desteklemeleri bakımından da sosyal ve kültürel bir önem taşımaktadır.

Bugün hayatımızın her yerinde kullandığımız, hayatımızı kolaylaştıran, karşılığında haberimiz olmaksızın kişisel verilerimizi işleyen ve her şeye rağmen kullanmaktan vazgeçemediğimiz akıllı casus asistanları (A.C.A) her geçen gün daha fazla tanıyoruz. Geçtiğimiz yılın ortasında Harishankar Vakası ile gündeme gelen bir mühendis, kendi modeminin internet protokol takımı geçmişini incelediğinde, evini temizleyen robot süpürgenin aslında evinin haritasını Google ile iletişime geçerek haritalandırdığını tespit etti. Mühendis, Android Hata Ayıklama Köprüsü’nün (ADB) tam kök erişimi verdiğini ve bu erişimin herhangi bir şifreyle korunmadığını keşfetti.  Bunun üzerine robot süpürgenin en basit haliyle internete erişimini kesmesiyle, adeta açığa çıkmış bir casus gibi çalışmayı kestiğini ve robot süpürgenin misyonunun göründüğü kadar masum olmadığını, bütün evinin haritasını yurtdışına aktardığını fark etti. Ayrıca ADB bağlantılarının şifrelenmemiş olması sebebiyle kötü niyetli kişilerin kendisinin haberi olmaksızın süpürge üzerindeki kamera aracılığıyla görüntü verilerini ve aynı ağ üzerindeki veri paketlerini kullanarak farklı verilere erişebileceğine ilişkin güvenlik açığını ortaya çıkardı.

Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) her yıl yayınladığı "Dünya Fikri Mülkiyet Göstergeleri" raporu küresel anlamda fikri mülkiyet rekabetine dair önemli istatistikler içeriyor. Raporda, 2024 yılına dair istatistikler önceki yıllarla karşılaştırılarak ele alınmıştır. Bu yazıda, patent alanındaki küresel trend ve özellikle Türkiye'nin patent performansı genel hatlarıyla incelenecektir.

Mağaza dekorasyonları, dolaşım planı, vitrin, renk, malzeme gibi çeşitli mimari bileşenleri bünyesinde barındırır. Bu bileşenler aracılığıyla oluşturulan mağaza atmosferi, müşteriler ile teşebbüs arasında güçlü bir bağ kurarak görsel sunumun tüketici için bir simge haline gelmesini sağlamaktadır. Dolayısıyla, mağaza dekorasyonu ile marka imajı oluşturulması, teşebbüsün ve markanın kimliği açısından oldukça önemlidir.

Tasarım korumasının temel şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik ölçütlerinin özellikle seri üretime dayalı sektörlerde ve hazır bileşenlerin yoğun olarak kullanıldığı alanlarda nasıl uygulanacağı hususu uygulamada tartışma konusu haline gelmiştir. Gerçekten de ayakkabı, mobilya veya hazır giyim sektörlerinde tasarımların çoğunlukla tedarikçi kataloglarında yer alan standart modellerin sınırlı ölçüde uyarlanması suretiyle oluşturulması, bunların gerçek anlamda “tasarım” sayılıp sayılmayacakları ve özellikle de tasarım koruması için aranan ayırt edici nitelik koşulunu sağlayıp sağlamayacakları gibi sorular gündeme gelmektedir. Konuya ilişkin bir uyuşmazlık yakın zamanda Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından ele alınmıştır.

Rüçhan, üstünlük ve öncelik anlamına gelir. Fikri mülkiyet hukukunda rüçhan hakkı tescille alakalı bir kavramdır ve tescilde önceliğin kime ait olduğunu tayin eder. Sınai hak sahipleri, fikri ürününün piyasada tutunup tutunamayacağını görmek isteyebilir. Yine diğer ülkelerde başvuru için gerekli hazırlıkları yapana kadar belli bir zaman gerekir. Yasa koyucular bu tür durumlar için hak sahiplerine öncelik sağlar ve ilk tescil ile diğer ülkedeki tescil arasında bir başka üçüncü kişinin tescili önlenir.

(NH): Hoş geldin Karakaçan, dizüstü bilgisayarını alıp gelmişsin. Soruların, araştırmaların hiç bitmiyor… (K): Eeee Hocam, ikimiz de fıkralardaki rollerimizden biraz sıkılıp, yeni meslekler deneyelim demiştik ya… Sen hukuk fakültesini bitirdin…. Avukat oldun, sonra marka ve patent vekili oldun. Ben de boş durmadım, girişimci ruhumla, fikri mülkiyet gazetesi projesini geliştirdim. Şimdi girişimci gazeteci Karakaçan olarak karşınızdayım.

İnternet ortamında gerçekleşen marka hakkı ihlallerinin bir kısmı anahtar kelime veya yönlendirici kod olarak tanımlanan kelime veya kelime gruplarının hukuka aykırı kullanımları yoluyla gerçekleştirilmektedir. Sağladığı kolaylık ve hız sebebiyle internet ortamında bir bilgiye ulaşma amacıyla kullanıcılar tarafından genellikle arama motorlarına kelime veya kelime grupları yazılarak

Kötü niyetli marka tescili iddiası uygulamada sıkça karşılaşılan ancak ispatı oldukça zor durumlardan biridir. Özellikle hükümsüzlük/iptal kararının sonuçlarını dolanmak için yeni marka tescilleri gerçekleştirilmekte ve yeni tescil başvurusu açısından TÜRKPATENT tescil sürecinde bu yönde re’sen bir kötü niyet değerlendirmesi yapmamaktadır. Zira markaların kötü niyetli tescili Avrupa

2024 yılının başında OECD, dünya çapında önde gelen yapay zeka ve gizlilik uzmanlarını bünyesinde bir araya getirerek Yapay Zeka, Veri ve Gizlilik Uzman Grubu‘nu kurdu. Bu grup, Yapay Zekâ sistemlerinin nasıl oluşturulduğu ve çalıştığı tanımına dair 5 Mart 2024 tarihinde açıklayıcı bir bildiri yayınladı. 15 Mart 2024 tarihinde “Yapay Zekâyı İşyerinde Kullanma”, 10 Nisan 2024

ABDULLAH GEVHER - Sınai Mülkiyet Kanuna göre markanın amacı; “Bir teşebbüsün mallarının veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mallarından veya hizmetlerinden ayırt edilmesini” sağlamasıdır. Bu sebepten, ticari hayatta kişiler arasında ve genelde de ticari şirketlerin markalarından dolayı, birçok ihtilaf mevcut olmaktadır.. İşbu ihtilaflardan birisi de “Markanın Hükümsüzlüğü”dür. Peki “Markanın Hükümsüzlüğü” nedir? Ne zaman ve ne koşulda bu dava türü açılır?

1. Uluslararası Gelişmeler: a) Avrupa Konseyi; Yapay Zekâ, insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü konularını içeren taslak çerçeve sözleşmesini Aralık 2023 tarihinde yayımladı. b) Avrupa Komisyonu; Fikri Mülkiyet Eylem Planı üzerine yapılan çalışmayı yayınladı. Çalışmada dijital on yılda kültürel ve yaratıcı sektörlerin zorluklarını ve fırsatlarını haritalandırılıyor ve iki perspektiften gelişmeler analiz ediliyor.Sanatsal ve Yaratıcı Sektörler için Yapay Zekâ Teknolojilerinin Fırsatlar ve Zorluklar Üzerine Araştırma yayınlandı. Araştırmaya dair yönetici özeti kamuoyuyla paylaşıldı.

ABD yargı kararlarında, sadece insanların telif haklarına konu olabilecek eserleri üretebileceği ve Yapay Zekânın eserin üreticisi olarak kabul edilmeyeceği belirtilmiştir. Çin’de ise bir mahkeme, Yapay Zekâ tarafından üretilen çalışmaların telif hakkı sahibinin Yapay Zekânın yaratıcısı ya da kullanıcısının olamayacağını vurgulamış ve söz konusu ürünlerin telif hakkına konu olamayacağını ama başka bir hukuki koruma ile korunması gerektiğine karar vermiştir.

Yapay Zekâ (YZ) tarafından üretilen eserlerin telif hakları ve sahiplik konularında ortaya çıkan sorunlar, karmaşıklık arz etmektedir. Bu bağlamda YZ modellerinin dil ve ifade biçimlerini öğrenme yetenekleri, eser sahipliği ve telif hukuku açısından önemli soruları beraberinde getirmektedir. YZ modelleri, büyük veri setlerindeki örnekleri analiz ederek ünlü bir yazarın dilini ve ifade biçimini öğrenme yeteneğine sahiptir.

8 Aralık 2023 Cuma günü 36 saati aşan müzakerelerin ardından, Avrupa Birliğinin (AB) önerdiği Yapay Zekâ Yasası (Artificial Intelligence Act – AIA) üzerinde geçici bir anlaşma sağlandı. Anlaşılan geçici metin henüz paylaşılmadı. Avrupa Birliği Konseyi başkanlığını yürüten İspanya Avrupa Parlamentosu, Avrupa Komisyonu ve Konsey arasında yürütülen görüşmeler hakkında Daimi Temsilciler Komitesi (Committee of Permanent Representatives-COREPER) üyelerine bilgi verdi.

Sırrı Düğer (5 Ocak 2024) - Dünya, yoğun bir dijital dönüşüm yaşamaktadır. Bu dijital dönüşüm, Endüstri 4.0 olarak ifade edilmektedir. Endüstri 4.0, özellikle yapay zeka, nesnelerin interneti ve otonom sistemleri ifade etmektedir. 2025 yılına gelindiğinde ev ve işyerlerindeki yaklaşık 25-30 milyar cihazın sensör, işlemci ve gömülü yazılımlar ile donatılacağı belirtilmektedir. Bu nesneler, topladıkları ve değiş-tokuş ettikleri verilere dayanarak otonom bir şekilde hareket edebilecektir.

İçinde yaşadığımız Bilgi Çağında kavramlar anlam kaymasına uğradı. Globalleşme, küresel ticaret, internet ve bilişim teknolojileri gibi olgular hayatımızın her alanında çok büyük yeniliklere ve değişikliklere yol açtı. Sosyal hayat, kültür-sanat, eğitim ve ekonomi gibi yaşamımızın neredeyse her alanında deyim yerindeyse küçüklü büyüklü depremler yaşanıyor.

İçinde yaşadığımız Bilgi Çağında kavramlar anlam kaymasına uğradı. Globalleşme, küresel ticaret, internet ve bilişim teknolojileri gibi olgular hayatımızın her alanında çok büyük yeniliklere ve değişikliklere yol açtı. Sosyal hayat, kültür-sanat, eğitim ve ekonomi gibi yaşamımızın neredeyse her alanında deyim yerindeyse küçüklü büyüklü depremler yaşanıyor.

21 Nisan 2021 tarihinde Avrupa Komisyonu, kısaca Yapay Zekâ Tüzük Teklifi metnini (Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council Laying Down Harmonised Rules on Artificial Intelligence (Artificial Intelligence Act) and Amending Certain Union Legislative Acts) yayımlamıştır. Bu metin yapay zekâ alanında hukuki düzenleme yapılması konusunda atılan ilk somut adım olarak değerlendirilebilir.

Yapay zekâ, insanların doğal olarak sahip oldukları zekâ ile çözdükleri problemleri çözme becerisine sahip makinelerdir. Burada bir bilgisayar problemleri çözmek suretiyle bir zekâ örneği göstermektedir. Bununla birlikte yapay zekânın bir yazılım/bilgisayar programı olduğunu belirtmek gerekir. Yapay zekânın çalışabilmesi için fiziksel bir donanıma örneğin bir masaüstü bilgisayar ya da

Av. Büşra BIÇAKCI, LL.M. - 4 Ocak 2024

Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (“WIPO”) tarafından belirtildiği üzere, telif hakkı; “Telif hakkı yaratıcıların edebi ve sanatsal eserleri üzerindeki haklarını tanımlamak için kullanılan yasal bir terimdir. Telif hakkı kapsamındaki eserler kitap, müzik, resim, heykel ve filmlerden bilgisayar programlarına, veri tabanlarına, reklamlara, haritalara ve

İçinde yaşadığımız Bilgi Çağında kavramlar anlam kaymasına uğradı. Globalleşme, küresel ticaret, internet ve dijitalleşme gibi olgular hayatımızın her alanında çok büyük değişikliklere ve yeniliklere yol açtı. Ekonomi, kültür-sanat ve eğitim gibi yaşamımızın neredeyse her alanında deyim yerindeyse küçüklü büyüklü depremler oluştu. Bilgi Toplumunda üretim ve ticaret

2547 sayılı Kanunun 11. maddesi gereği Üniversitelerarası Kurul, hukukta aşağıdaki alanları doçentlik alanları olarak belirlemiştir:

Günümüzde geçerli olan kapitalist ekonomik düzenlerde patent koruması büyük önem taşıyor. Patent koruması, sermayeyi (işletmeleri) yeniliğe teşvik amacıyla tasarlanmıştır. Çalışan buluşçuya buluş bedeli ödenmesini güvence altına alan çalışan buluşları mevzuatı da çalışanları (işçileri) buluş yapmaya özendirir. Böylece patent hukukunun genel amaçlarından olan buluşa teşvik dürtüsü çalışanlar bakımından da

Gizem Özmen - 4.8.2023

Uluslararası literatürde “hoşgörü süresi” (grace period) olarak geçen kavram, patent, faydalı model ve tasarım koruma türlerinde aranan yenilik şartına istisna olabilecek kriterleri içermektedir. Bunun için öncelikle yenilik kavramı üzerinde durulması doğru olacaktır.

Tarih boyunca basın yayıncılarının, yatırımlarını korumak maksadıyla kendilerine ait haber içeriklerinin kopyalanmasına ilişkin telif koruması talepleri hep reddedilmiştir. Dijital çağdan önce basın yayıncıları, yatırımlarının karşılığını ve haber içeriği üretiminin devamını gazete, dergi gibi basılı materyallerin satışı ve reklam gelirleriyle sağlamaktaydılar. Son yıllarda haberin dijitalleşmesi, okur kitlesinin ve gelirin dijital ortama 

Yönetmeliğe “Aracı hizmet sağlayıcının yükümlülükleri” başlıklı 12/A maddesi eklenmiş olup aşağıdaki şekildedir. (1) Aracı hizmet sağlayıcı, platform üzerinden kurulan mesafeli sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülüklerin kullanım süresi boyunca tüketicilerin aşağıda belirtilen hususlara ilişkin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine elverişli bir sistemi kurmak,

Cayma Hakkına Dair Değişiklikler: Cayma hakkının kullanımı başlıklı on birinci maddeye beşinci fıkra eklenerek “Platform üzerinden kurulan mesafeli sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcı tüketicinin EK’te yer alan formu doldurabilmesi veya cayma beyanını gönderebilmesi için platform üzerinde gerekli sistemi kurmak ve tüketicilerin iletmiş olduğu cayma beyanlarının kendisine ve satıcı veya sağlayıcıya

Ön bilgilendirme başlıklı beşinci maddenin birinci fıkrasının (b), (c), (ç), (f) ve (g) bentleri değiştirilerek ön bilgilendirme metninin içeriğine dair aşağıdaki yenilikler getirilmiştir: “b) Satıcı veya sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcının adı veya unvanı, MERSİS numarası veya vergi kimlik numarası, c) Tüketicinin satıcı veya sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı ile hızlı bir şekilde irtibat kurmasına

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 23 Ağustos 2022 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. Bu düzenleme ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde önemli değişiklikler yapıldı. Yapılan bu değişikliklere ilişkin yönetmeliğin 12. maddesinin 4.fıkrasının son cümlesinde bulunan tüketiciye geri ödenen bedelin kart hamilinin limitine eklenmesi düzenlemesi

Alan adı uyuşmazlıklarının çözümü alan adlarının öneminden ötürü özel bir değere sahip. Alan adları fikri mülkiyet hukukunda ticaret unvanı, işletme adı, marka gibi varlıklarla benzer özellikler arz ediyor. Alan adlarının ticari değeri, elektronik ticaretin büyüyen hacminden besleniyor. Alan adlarından doğan uyuşmazlıklar lokal veya uluslararası türlerine göre ayrı çözüm mekanizmalarına tabi. Uyuşmazlıkların

Günümüz teknolojilerinin hızlı gelişimiyle birlikte giyilebilir teknolojik araçlarda hayatımıza hızlı bir şekilde girmeye başladı. Bunların başında kalp basıncını, atılan adımları sayan ya da kalp atışlarını izleyen akıllı saatler geliyor. Ayrıca akıllı gözlükler, akıllı eldivenler akıllı kulaklıklar gibi birçok giyilebilir teknoloji ile yaşamaya başladık. Eskiden bilim kurgu filmlerinde gördüğümüz teknolojik

Mobil uygulamalarda video içerik temini ve yayını giderek artan bir popülerliğe sahip. Bunların arasında TikTok oldukça öne çıkıyor. Peki acaba video içerik temin ve yayın platformlarının içerik ve telif hakları bakımından yasal pozisyonu nedir? TikTok özelinde bir inceleme ile konuya kısaca göz atalım. Musical.ly uygulaması 2014 yılında piyasaya sürüldü. Daha sonra TikTok uygulamasına

Johann Carolus, 1605 yılında ilk gazeteyi çıkardığında, yatırımının korunması için hukuki koruma talep etti, ancak bu istemi reddedildi. Daha da önemlisi tarih boyunca yasa koyucular, toplumun haber alma özgürlüğü zarar görebileceği endişesiyle, haberi telif dışında bıraktılar. Bern, Roma, WCT ve WPPT gibi temel telif anlaşmalarında da bu yaklaşım benimsendi. Buna göre kaynak göstermek kaydıyla başkalarının

Kamu Çalışanları Kimlerdir? Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar [i) Devlet memurları (4 A’lılar), ii) Sözleşmeli personel (4 B’liler), iii) İşçiler (4 D’liler)] tarafından geliştirilen buluşlar, esas itibarıyla özel sektörde çalışanların geliştirdiği buluşların hukuki rejimine tabidir. Bu nedenle buluş faaliyeti yapan

Hukukumuzda çalışan buluşçuya, işiyle ilgili geliştirdiği buluş karşılığında maaşından ayrı olarak buluş bedeli ödenmesi yasal zorunluluktur. Yasa koyucu, bu bedeli makul bedel şeklinde nitelemiştir. İşveren buluş üzerinde tam hak talep etmişse tam makul bedel;

Bir işveren, nasıl ki yaptığı iş karşılığında işçisine maaş ödemekle yükümlüyse, işiyle ilgili buluş yapan çalışanlarına da buluş bedeli ödemeli. Bu bedel, maaştan ayrıdır ve ona ilaveten ödenir. Yasa koyucu buluşçuya ödenecek bedeli, makul bedel şeklinde nitelemiştir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun (SMK) 2017 yılında yürürlüğe girmesinden önce

Çalışanın geliştirdiği buluş nedeniyle işveren, çalışana maaşına ilave olarak buluş bedeli ödemekle yükümlüdür. Buluş bedelinin miktarı ve ödeme takvimi gibi hususlar taraflarca akdedilecek sözleşmeyle belirlenir. Sözleşme Özgürlüğü Nedir? Hukukumuzda kural olarak herkes dilediği kişiyle, dilediği şekilde ve kapsamda sözleşme

Akıllı sözleşmeler, bir önceki yazımızda ele aldığımız dijital varlık temelinden ortaya çıkan bir başka kavramdır. Günümüzde pek çok alanda kullanılabilir ve geliştirilebilir olması, özellikle hizmet sektörünün insan temelli hatalarını ve maliyeti azaltıp yok edecek türden bir teknoloji altyapısı olması akıllı sözleşmeleri geleceğin en büyük devrimsel teknolojisi olmaya hazırlamaktadır.

Geçen günlerde Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (WIPO) patent, marka ve tasarımlara ilişkin 2020 istatistiklerini yayımladı. Çalışma 2021 yılında yayımlanmakla birlikte sayılar geriden geldiği için 2020 yılı rakamları verilmiş. Bu yazımızda patent ve faydalı model başvuru ve tescillerindeki durumu inceleyeceğiz. WIPO’ya göre 2020 yılında globalde bir

Avrupa Birliği Adalet Divanı, 2019 yılında Tom Kabinet kararıyla (dijital) tükenme ilkesinin e-kitaplarda uygulanıp uygulanamayacağı meselesine yanıt getirmek durumunda kalmıştır. Karara geçmeden önce bir önceki yazıda ele aldığımız bilgiler ışığında e-kitaplarda (dijital) tükenme ilkesi meselesine bakalım. Elektronik kitaplar, doğrudan

“AB Dijital İçerik Direktifinde Fikri Haklar” konulu yazımızda Dijital İçerik Direktifi m. 10’daki “üçüncü kişilerin hakları” düzenlemesini Telif Hukuku bakımından ele almıştık. Oradaki değerlendirmelerin bir devamı olarak Dijital İçerik Direktifi m. 10 kapsamında ayrıca (dijital) tükenme ilkesine de dikkat çekilmelidir. Acaba bu

6769 sayılı Türk Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) 10 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe girdi. Marka, patent, faydalı model, tasarım, coğrafi işaret ve geleneksel ürün adları anılan yasada düzenlendi. SMK’nın kabulünü doğuran temel nedenler şöyle özetlenebilir: i) Anayasa Mahkemesinin (AYM),

Spor otomobil üreticisi Ferrari, “lüks” otomobil denilince sektörün ilk akla gelen markalarındandır. Bu “lüks” imajının oluşmasında ise sınırlı ürün arzı, ‘tailor-made’ üretimler ve ikinci el (Ferrari) araçlarına ilişkin politikalar önem arz ediyor. Ferrari, yaratmış olduğu “lüks” imajının zedelendiğini düşünmüş olmalı ki Alman menşeli lüks otomobil modifiye şirketi Mansory Design ile bir “tescilsiz

Avrupa Birliğinde (AB) dijital alanda hukukun yeknesaklığını ve ekonomik güvenliği sağlamak amacıyla atılan yeni bir adım 20 Mayıs 2019 tarih 2019/770 sayılı, kısa adıyla Avrupa Birliği Dijital İçerik Direktifinin kabul edilmesidir (Digital Content Directive). Direktif ile ilk kez, tüketici ve tacir arasındaki (Business-to-Consumer, B2C) dijital içerik veya dijital hizmet sözleşmelerinde

Pek de uzak olmayan bir geçmişte müzikleri kasetçalar ve CD’lerden dinler, filmleri DVD’lerden izlerdik. Oysa şimdi sinema, müzik dosyalarını hatta bilgisayar oyunlarını üzerinde somut bir varlık kazandıkları CD veya DVD’leri satın alarak veya kiralayarak edinmektense bunların içeriğine bazı telefon uygulamaları, internet platformları veya çeşitli hizmet sağlayıcılarının sunduğu veri akışı ya da verinin indirilmesi 

E-spor, özellikle pandeminin de etkisiyle evde geçirilen zamanların artmasıyla son dönemde giderek artan oyuncu ve seyirci sayısı ile oldukça popüler hale gelmiştir. E-spor çeşitli hukuki konularla ilgili sorunları beraberinde getirmektedir. E-spor, haksız rekabet hukuku, iş hukuku, sözleşme hukuku, ceza hukuku ve spor hukuku gibi farklı hukuk dallarıyla ilgili sorunları içermektedir.

Sanayi devrimi fikri mülkiyet korumasını doğurdu. Sanayi devriminden sonra yasa koyucular, patent korumasını kabul ederek sermayeyi/işletmeleri buluşa teşvik etmeye başladı. Sonraki yıllarda kabul edilen uluslararası anlaşmalarla koruma sistemi globalleşti. Bazı ülke yasalarında ise başta buluşlar

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununa (SMK 115/9) göre, çalışan buluşlarıyla ilgili bedel tarifesi ve uyuşmazlıkların hâllinde izlenecek tahkim usulü yönetmelikle belirlenir. Çalışan Buluşları Yönetmeliğinde zorunlu tahkime yer verildi (m. 24). Buna göre çalışan buluşlarıyla ilgili şu ihtilaflar zorunlu tahkime tabidir:

Ülkemizdeki Ar-Ge harcamaları, GSYİH’nın % 1’ini geçti. Bu harcamaların önemli bir kısmı kamu kaynaklarından fonlanıyor. Kamu destekli projelerde geliştirilen buluşların ekonomiye kazandırılmasını hedefleyen yasa koyucu bu buluşlarla ilgili özel bir hukuki rejim benimsedi. Bu tür buluşları proje sahibi, desteği veren kamu kurumuna gecikmeksizin ve yazılı olarak bildirilmek zorunda.

Şirketler, iki nedenle fikri mülkiyet korumasını dikkate almalı: i) Geliştirdikleri özgün fikri ürünlerin tekel hakkına sahip olmak ve meyvesini yemek, ii) Başkalarının koruma alanına müdahaleden / ihlalden kaçınmak. Hangi nedenle olursa olsun günümüzde şirketlerin önemli buluş ve ana markalarını da kaybetmeye varabilen sorunlar yaşamamaları için pratik önerilerimizi sıralıyoruz:

Çalışan Buluşları 2: Şirketlerin Riskleri Hukukumuzda çalışan buluşları için benimsenen sistem oldukça karmaşıktır. Katı bir şekilci yaklaşımla hazırlanan hukuki metinler, hem çalışana hem de işverene büyük bir bürokratik yük getirdi. Şirketler, çalışanları tarafından geliştirilen buluşlarla ilgili işletme içinde bir Buluş Yönetim Sistemi (BYS) kurmalı (Bu konuda şu yazımıza bkz. Link). Aksi halde işveren çok önemli hukuki risklerle karşılaşabilir. Bu riskler şöyle sıralanabilir:

Ne Oldu?

Kovid-19 salgını nedeniyle bazı eski dünya liderleri ve Nobel ödüllü bilim insanları, Kovid-19 salgınının önlenmesi ve tedavisi için fikri mülkiyet haklarının, salgın kontrol edilinceye kadar askıya alınması için ABD hükümetine çağrıda bulundu bkz. (Link) Hindistan ve Güney Afrika ise Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdinde girişimde bulunarak 5 Mayıs Çarşamba günü konunun görüşülmesini sağladı.

Dijital Varlık konusu, günümüzde kripto paraların gündeme gelmesiyle teknoloji ve hukuk dünyası için çokça değerlendirmeye konu olmaktadır. Bunun yanı sıra dijital varlık, devinim halinde olan dijital dünya içerisindeki kişilerin sermayesine, mal paylaşımlarına ve hatta terekeye dahi konu ettiği bir değer halini almaktadır. Genel anlamda dijital varlık, bir medya veya metnin, bilgisayardan veya internet üzerinden bir yerdeki bulutta depolanan ikili biçimde her türlü veriye sahip bir mülkiyet olarak tanımlanabilir.

Whatsapp yeni gizlik sözleşmesi konusunda ısrarcı, ancak en son onayla ilgili uzatma kararı almıştı. Buna göre süre 15 Mayıs 2021’de süre doldu. Bundan sonra neler olacak? Tekrar bir uzatmaya gidecek mi? Her şeyden önce Whatsapp gizlilik sözleşmesinde neden değişikliğe gitti? Neler istiyor? Bunun anlamı ne?

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da (“5651 Sayılı Kanun”) Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 29 Temmuz 2020’de Meclis’te kabul edilmesinin ardından 31 Temmuz 2020’de Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yayımlanan kanun metnine ilişkin yazımızın ilk bölümüne ilgili linkten erişebilirsiniz (Link). Bu yazımızda sosyal ağ sağlayıcısından bağımsız olarak getirilen diğer değişiklikler incelenmiştir.

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da (“5651 Sayılı Kanun”) Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 29 Temmuz 2020’de Meclis’te kabul edilmesinin ardından 31 Temmuz 2020’de Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun taslağına ilişkin karantina sürecinde kamuoyunun bilgisine sunulan değişiklikler gündemde epey tartışmaya neden olmuştur.

Bilindiği üzere 2018 yılının sonuna doğru başlayan sinema yapımcıları ile salon sahipleri arasındaki kriz 2019 başlarında iyice alevlendi. Yapımcıların iddiasına göre gişe rekoru kıran filmlerle ilgili gelen istatistiklerde yapımcılara para kalmadığı bunun nedeninin ise promosyonlu bilet satımı sonucu alınan bedelin büyük bir bölümünün patlamış mısıra ayrıldığı yönündeydi. Yapımcılar, hasılat ile ilgili hesapların doğru yapılmadığı, indirimlerin doğrudan bilete yansıtıldığı, bu nedenle hasılat kaybına uğradıklarını savunuyorlardı.

Özellikle internetin gelişimi ve kullanıcı sayılarının artması nedeniyle günümüzde bilgiye ulaşmak son derece kolaylaştı. Daha önceleri kitaplar arasında boğulurken şu anda internet sayesinde her türlü bilgiye saniyeler içerisinde ulaşmak mümkün hale geldi. Bilgiye ulaşmaktaki en kolay yöntem ise hiç şüphesiz, arama motorlarıdır. Bu teknolojik gelişmeler karşısında, bireylerin kişilik haklarının giderek sınırlandığını görmekteyiz.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 81. maddesi kapsamında zorunlu olan ve korsanla mücadele edebilmek için önemli fayda sağlayan, korsanlığı önleyen ve aynı zamanda hak sahibinin tespiti ve basılan eser sayılarının takibini sağlayan bandrol uygulamasını ve il denetim komisyonlarının faaliyetlerinin usul ve esaslarını düzenleyen “Bandrol Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” 14.01.2021 tarihli ve 31364 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, AB’nin telif haklarını modernize edebilmek için 2016 yılında bir paket hazırladı ve kamuoyuna duyurdu. Paketin içindeki Dijital Tek Pazarda Telif Hakları Yönergesi (2019/790/EU sayılı DSM Directive), 7.6.2019 yılında yürürlüğe girdi. Üye ülkeler, Yönergeyi iki yıl içinde iç hukuklarına aktarmakla yükümlü olup, bu süre 6.6.2021 tarihinde doluyor.

Yönetmelikteki ilkeler şöyle özetlenebilir: Meslek Birliklerine Verilecek Yetki Belgesi Hakkında Yönetmelik 7.11.2020 tarihli 31297 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 1 Ocak 2021 tarihinde yürürlüğe girdi. Yönetmelikte yetki belgesine dair ilkeler, yetki belgesinde bulunması gereken unsurlar, meslek birlikleri ve hak sahiplerinin hak ve yükümlülükleri, yetki belgesinin feshi halinde oluşacak hukuki durumlar yeniden düzenlendi. Bu değişiklikle 2014/26 sayılı AB

Marakeş Anlaşmasının onaylanmasının uygun bulunduğuna dair Kanun Teklifi 20.03.2021 tarihli 31429 sayılı Resmi Gazetede yayınlandı ve yürürlüğe girdi. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) Ek m. 11’de ile düzenlenen engelli istisnasının, Resmi Gazetede yayınlanarak onaylanan Marakeş Anlaşması hükümleri arasında bazı farklılıklar vardır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın m. 90/son fıkrası hükmüne göre,

Bu çalışma, oldukça güncel olan NFT Art Works (sanat eserlerinin) konusunun telif hukuku açısından genel bir değerlendirmesi niteliğindedir. Hiç şüphesiz, hem oldukça teknik olan NFT teknolojisinin daha iyi anlaşılması hem de NFT sanat eserlerinin yaygınlaşması, bu konunun olgunlaşmasını sağlayacak ve bu alanda daha ayrıntılı çalışmalar ortaya çıkacaktır.

Av. Doç. Dr. Cahit Suluk, Biontech CEO’su Uğur Şahin’in “Aşıyı 25 Ocak günü birkaç saat içinde tasarladım “ ifadesini yorumladı. İkinci sorunun cevabı Sayın Uğur Şahin’in şu açıklamasında saklı: “25 Ocak günü, Çinli araştırmacıların 11 Ocak’ta yayınladığı corona virüs genetik dizilerini kullanarak 10 farklı aday hazırladım. Daha sonra en doğru adayı birkaç saat içerisinde tasarladım”. Demek ki buluşçu, buluşu geliştirirken mutlaka sorunun projelendirilmesi, üzerinde uzun yıllar çalışılması gerekmiyor.

Markanın tescil edilebilmesi için bu markanın kullanıldığının ispatı gerekmemektedir. Ancak, kullanılmayan markaların sicili gereksiz yere işgal etmesinin, üçüncü kişilerin haklı kullanım haklarının önünün kesilmesinin doğru olmadığı düşüncesi ile marka sahibine markasını kullanma yükümlülüğü getirilmiştir. Aksi halde markası iptal edilebilir. Bu husus Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 9. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre,

Bir önceki yazımda (Link)  marka seçimine yönelik pratik önerilerimi sıralamıştım. Bu yazıda marka korumasına ilişkin önerilerimi paylaşacağım.

1. Ürün ve hizmet planlamanızda markayı ıskalamayın. Ülkemizde marka tescili yaklaşık 6-7 ay süre alır. Ret veya itiraz süreçlerine takılan bir başvuru için bu süre ikiye, bazen üçe katlanabilir. Bu yüzden yumurta kapıya dayanmadan marka tescili yaptırın. Tescilsiz marka kullanmayın.

Firma sahipleri hemen her gün bana marka soruyor; “yeni marka yapacağız, bize marka önerin”. Ben de onlara marka önerisi getiremeyeceğimi, bu işin pazarlamacıların ve özellikle de reklâm ajanslarının işi olduğunu, fakat marka seçim kriterlerini paylaşabileceğimi söylerim. İşte o kriterler:

1980’li yıllarda ilk kez ortaya çıkan üç boyutlu baskı, üç boyutlu yazıcı makinesi (3D printer) ile bir tasarımın fiziksel olarak bir nesneye çevrilmesini ifade etmektedir. Nesnelerin üretilebilmesine yarayan üç boyutlu baskı yapabilen bu yazıcılara bu nedenle üç boyutlu yazıcı denmektedir. Buradaki üç boyutlu yazıcı ifadesi, yazıcının kendisinin üç boyutlu olmasına değil, yaptığı baskının üç boyutlu olmasına gönderme yapmaktadır.

AYDIN MUTLU  - 18 Ağustos 2020

Gerek mülga 551 sayılı KHK (Md. 5) gerekse de yürürlükte olan 6769 sayılı SMK (Md. 82) kapsamında teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilmesi hüküm altına alınmaktadır. Yine her iki yasal metin de, doğada hali hazırda mevcut olan maddenin bulunmasından ibaret basit keşiflerin patentlenmesini engelleyen düzenlemeler içermektedir.

Bilindiği üzere alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabulucuya başvurulması 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren zorunlu (dava şartı) hale gelmişti. Fikri mülkiyet hukukundan kaynaklı ticari davalardan hangilerinin bu kapsamda olduğunu daha önceki yazımızda açıklamıştık (Link). Yine arabuluculuğun dava şartı olarak kabul edildiği fikri mülkiyet hukukundan kaynaklı ticari davalardan en sık karşılaştığımız dava türlerini de aynı yazımızda belirtmiştik.

BÜŞRA UĞRAL

Covid-19 virüsünün yayılmasını engellemek amacıyla sosyal izolasyon sebebiyle home-office çalışma modelinde ağ, cihaz ve kullanılan uygulamaların güvenliği sağlanmadığı takdirde ticari ve kişisel verilerin gizliliği ihlal edilebilir. Covid-19 sebebiyle internet kullanımının artışına bağlı olarak siber saldırılar da yoğunlaşmaktadır. Home-office çalışma modelinde her türlü veri ve bilgi dijital olarak paylaşıldığından dolayı güvenilir platformlar kullanılmalı, ağ ve cihaz güvenlikleri sağlanmalıdır.

COVID-19 ve İtalya’da gerçekleşen hadise

Ülkeler, DSÖ’nün küresel salgın ilan ettiği yeni tip koronavirüs Covid-19 salgınına karşı yoğun bir tıbbi mücadele veriyor. Çin’de ortaya çıkan salgın hastalık hızlı bir şekilde tüm dünyaya yayılmış durumda. Enfekte olan hastaların teşhisi, kontrol altında tutulması veya tedavisi için gerekli olan sağlık çalışanı, hastane, yatak veya tıbbi cihaz yetersizlikleri ise ülkeleri zaman zaman zor durumda bırakıyor. Bu süreçte basında çıkan bir haber ise patent hakkı sağlık hakkı dilemmasını yeniden gün yüzüne çıkaracak gibi duruyor. Habere göre, salgın ile mücadele eden İtalya’daki hastanelerde Covid-19 nedeniyle solunum yetmezliği çeken hastalara solunum desteği sağlamak için kullanılan CPAP maskesinin kapakçığı yetersiz kalıyor.

EBRU ÖZGE BEŞLİOĞLU  30 Mart 2020

Yazımıza konu karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesince 2019/285 E. , 2019/7339 K. Sayı ile 20.11.2019 tarihinde verilmiştir. İstanbul (Kapatılan) 3.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 06/09/2016 tarih ve 2012/61 E- 2016/191 K. sayılı karar istinaf edilmiş, istinaf isteminin kabulüne dair İstanbul Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar taraflarca temyiz edilmiş ve Yargıtay BAM kararını davacı yararına bozmuştur. Kararın detaylarına daha yakından bakalım.

Zeynep Balçık - 3.2.2020

Tescilli marka koruması, kural olarak tescil kapsamındaki ürün ve hizmetlerle sınırlıdır. Yani bir markayı ancak ve ancak tescili kapsamındaki ürün ve hizmetlerin aynı ya da benzerleri karşısında korumak mümkündür. Kural bu olmakla birlikte, hukuk sistemimizde bunun istisnaları da mevcuttur. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK), genel olarak AB Marka Tüzüğü’ne uyumlu şekilde düzenlenen “Marka Tescilinde Nisbi Red Nedenleri” başlıklı 6. maddesinde bu istisnalara yer verilmiştir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) 148/5 hükmüne göre; “… sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez”. Benzer düzenlemeler mülga KHK’larda da vardı. Sınai mülkiyet hakları devir ve lisans gibi hukuki işlemlere konu olabileceği gibi mirasla da intikal eder (SMK 148/1). Hukuki işlemler adi yazılı şekle tabidir. Şu kadar ki devir işlemi noter onaylı şekle tabidir (SMK 148/4). Uygulamada adi yazılı şekle uyularak lisans sözleşmeleri yapılmaktadır. Daha sonra sicile işlem kaydedilmektedir.

Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de fikirlerin bizatihi kendisi telif hukuku ile korunmaz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile tanınan yasal koruma fikirlere değil, fikirlerin ifade şekline (expression of the ideas) hasredilmiştir.

Bu husus, öğretide benimsendiği gibi uluslararası metinlerde de kabul görmüştür. Sözgelimi, TRIPS 9/II maddesinde; “Telif hakkının korunması fikirleri, usulleri, işletme yöntemlerini veya buna benzer matematiksel kavramları değil, ifadeleri kapsayacaktır” düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre, camdan bir binanın nasıl yapıldığı veya bitkisel bir ilacın hangi hastalıklara iyi geldiği yönündeki fikirler telif korumasından yararlanamaz.

ERKAN SEVİNÇ  - 31 Aralık 2019

Bilindiği üzere bir patent başvurusunun sonuçlanması, yalnızca Türkiye’de değil küresel seviyede, genellikle 3 ila 5 yıl arasında değişen sürelerde gerçekleşmektedir. Kimi buluş sahiplerine göre bu süreler çok uzundur ve İdari Otorite’nin daha kısa sürelerde karara varması istenir. Oysa gerçekte Avrupa’da hiç de azımsanmayacak bir kitle için bu süre, olması gerekenden daha kısadır ve bir Avrupa Patent başvurusunun sonuçlanmasının daha uzun sürelere yayılması ihtiyacı bulunmaktadır.

Son günlerde pastane, kahveci ve restoran menülerinde sık karşılaştığımız bir cheesecake çeşidi var. Bisküvili bir alt katmanı olmayan ve üst kısmı hafif yanık bir şekilde servis edilen bu cheesecake türü, San Sebastian olarak biliniyor. Ünlü yemek eleştirmeni Vedat Milor, 3 Kasım 2019 tarihli Hürriyet gazetesindeki yazısında, ülkemizde bilinir hale gelen bu tatlı isminin marka olarak tescilini ele alıyor. Vedat Milor, bahsi geçen yazıya, bir işletmenin internet sitesinde “San Sebastian cheesecake” ismi ile ilgili olarak “Tescilli markadır” ve “İzinsiz kullanılamaz” ibarelerinin yer aldığını kendisine ileten bir okurundan yaptığı alıntı ile başlıyor. Daha sonra ise San Sebastian cheesecake’in nasıl ortaya çıktığını anlatıyor.

Marka parodisi, mevcut bir logo, slogan veya marka olarak kullanılan başka bir işaretin marka sahibinden izinsiz olarak farklı kişilerce gülünç ve alaycı bir forma sokularak kullanılması olarak tanımlanabilir.(Link) Bu tanımdan yola çıkarak, marka parodisinde iki esaslı unsurun yer aldığını söyleyebiliriz. Birincisi, ortada bir tescilli markanın olmasıdır. İkincisi ise söz konusu markanın alaycı ve gülünç bir formunun üçüncü kişilerce izinsiz olarak ticari amaçla kullanılmasıdır.

Markalarda nispi ret nedenlerinin düzenlendiği Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) md. 6 uyarınca; önceki marka sahibinin itirazı üzerine bir başkasının aynı/benzer markayı tescili önlenebilmektedir. Yasadaki nispi ret nedenlerinden birisi de; tescil başvurusu yapılan veya tescil edilen önceki marka ile aynı/benzer olan ve aynı/benzer mal/hizmetleri kapsayan işaretlerin halk tarafından karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine reddedileceğidir. (SMK md.6/1). Bu düzenlemede öne çıkan en önemli tartışma ihtilaflı markalar arasındaki karıştırılma (iltibas) ihtimali incelemesinin nasıl yapılacağıdır. Uygulamada mahkemeler genelde bu uyuşmazlığı bilirkişiler marifetiyle çözme eğilimindedir.

1.Hukuki Düzenleme

Avrupa Birliği (AB) ile gümrük birliğinin kabulü ve yine Dünya Ticaret Örgütüne (DTÖ)/TRIPS’e taraf olması nedeniyle 1995 yılı, Türk fikri mülkiyet mevzuatı bakımından bir milat idi. 10.1.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun (SMK) kabulü ise ikinci bir milattır. Daha önce 1995 yılında kabul edilen dört ayrı Kanun Hükmünde Kararnameyle (KHK) korunan marka, patent-faydalı model, tasarım ve coğrafi işaretler 6769 sayılı SMK’nın şemsiyesi altında birleştirildi.

Literatürde patent koruması, buluş sahibi ile devlet arasında yapılan farazi bir sözleşmeye dayandırılır. Buna göre buluş sahibi, buluşunu topluma sunar. Devlet de bunun karşılığında buluş üzerinde yirmi yıl süreyle tekel hakkı (patent koruması) sağlar. Süre sona erince buluş toplumun malı olur. Kişi, buluşunu toplumla paylaşmadığı sürece patent korumasından faydalanamaz. Patent korumasına bir alternatif olarak, eğer mümkünse, kişi buluşunu gizli tutar ve ticari sır korumasından süresiz olarak yararlanabilir. Diğer yandan patent koruması ülkeseldir; yani bir buluş, hangi ülke(ler)de tescil edilmişse sadece o ülke(ler)de patent korumasından faydalanılabilir; tescil edilmeyen ülkelerde koruma yoktur. Deyim yerindeyse tescil edilmeyen ülkelere buluş bağışlanmış demektir.

Bahattin Çarkacı - 17 Temmuz 2019

08 Temmuz 2019 tarihinde yapılan değişiklikle 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun (SMK), Uygulanmasına Dair Yönetmelik (SMKY)  ile yine Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında  Kanunun Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik (EDTY) hükümlerinde tescil işlemlerini kolaylaştırıcı bir dizi değişiklikler yapıldı. (Link)

Bilindiği gibi 2017 yılbaşında yürürlüğe giren SMK kanununda tescil işlemleri de dahil sınai mülkiyet haklarının korunmasına yönelik işlemleri hızlandıracak yenilikler getirilmişti.

Bandrol Nedir?

Bandrol; fikir ve sanat eserlerinin izinsiz çoğaltılmalarının ve taklit edilmelerinin önlenmesi amacıyla, eserlerin çoğaltılmış nüshaları ile süreli olmayan yayınların üzerine yapıştırılan, sökülmesi halinde parçalanan ve yapıştırıldığı malzemenin özelliğini kaybettiren nitelikte güvenlik şeridi içeren holografik özellikli bir güvenlik etiketidir.

Yayıncılar Federasyonu (YAYFED) istenilen evrakları eksiksiz olarak getiren her yayımcıya bandrol başvurusundan itibaren 10 gün içerisinde bandrol vermek zorundadır.

1)Türk Patent Enstitüsünün Adı Artık “Türk Patent ve Marka Kurumu” Oldu

Türk Patent Enstitüsü (TPE) olarak bilinen idari yapının adı değişti. Yeni adı Türk Patent ve Marka Kurumu (kısa ismi; Türk Patent) oldu.

2)Uluslararası Tükenme İlkesi Benimsendi

Hak sahibi, üzerinde fikri mülkiyet hakkı bulunan ürünleri bir kez satınca, artık sonraki satışlara müdahale edemez. Buna hakkın tükenmesi ilkesi denir. Bu ilke ilk satış doktrini olarak da bilinir.

İlkenin uygulanabilmesi için iki şart birlikte gerçekleşmelidir:

SIRRI DÜĞER  - 29 Mayıs 2019

Regülasyon, kamu gücünün kamu yararının korunması için klasik idari usuller yanında yönlendirme, ihtilaf çözme, teşvik etme ve müeyyide uygulama gibi özgün usullerle ekonomik alandaki müdahalesi olarak tanımlanabilir.

İlaç; klinik deneyler, ruhsatlandırma, fiyatlandırma ve geri ödeme aşamalarında yoğun bir şekilde regüle edilmektedir. Etken maddenin keşfinden itibaren patent verilebilirlik kriterleri özellikle de yenilik kriterinin sağlanabilmesi için patent başvurusunda bulunma zorunluluğu bulunmaktadır.

10 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun (SMK) getirdiği temel yenilikler için şu çalışmamıza bkz. (Link) Bu çalışmamızda coğrafi işaret ve geleneksel ürün adları incelenecektir.

Gıda, Tarım, Maden, El Sanatları ve Sanayi Ürünleri Koruma Altına Alındı

Ülkemizde coğrafi işaret koruması 555 sayılı CoğİşKHK ile 1995 yılında kabul edildi. Konuyu yeniden düzenleyen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), coğrafi işaretlerin yanında geleneksel ürün adlarını da koruma altına aldı.

EBRU ÖZGE BEŞLİOĞLU - 15 Mayıs 2019

Bir sahne gösterisinin adı olarak hafızalarda yer eden “Sultans of the Dance” ibaresi Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (HGK)  kararına konu oldu (HGK, 2017/11-85 E., 2018/209K., 14.02.2018 T.). Kararda, bir dans gösteri olarak koreografisi yapılan bir eserin ismi bakımından markaya ilişkin hukuki taleplerden doğan uyuşmazlık  söz konusu.

BAHA TEPEBAŞI - 15 Mayıs 2019

Ülkemizde hem 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nu ile getirilen yenilik ve değişiklikler, hem de 5607 sayılı Kaçakçılık Kanunu ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında el konulan taklit ürünlerle ilgili özellikle 2013-2017 yılları arası ve sonrasında önemli değişiklikler yaşanmıştır. Bu makalemin konusu olan kısa adıyla “TASİŞ”, resmi adıyla Tasfiye Hizmetleri (İşleri) Genel Müdürlüğü olarak adlandırılan bu kurum ile ilgili de yapmış olduğu taklit markalı ürün satışları ile alakalı, marka hakkı sahiplerini ilgilendiren önemli bazı değişiklikler gerçekleştirilmiştir.

VİLDAN ALPASLAN  - 15 Mayıs 2019

Çalışan Buluşunu “Kim” Bulur? Karşılığında “Ne” Ödenir?

Başlıktan da anlaşılacağı üzere, bu yazımızda buluşun “çalışan buluşu” kavramı altında değerlendirilebilmesi için çalışanın kim ya da kimler olduğunu hususuna değineceğiz.

“Çalışan buluşu”,  hayatımıza 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında KHK’da yer alan “işçi buluşu” kavramı ile girmiştir. Hem 515 sayılı KHK hem de 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununda benzer tanımlama ile karşımıza çıkan kapsamını net olarak belirleme açısından, bu kavramı “çalışan tarafından gerçekleştirilen patent veya faydalı modelle korunabilir nitelikte olan hizmet buluşları ile serbest buluşlar” olarak tanımlamak uygun olacaktır.

BÜŞRA UĞRAL

Çevrimiçi güvende miyiz? Hızla gelişen teknolojiyle birlikte internet, hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. İnternet artık akıllı telefonlar ile birlikte ceplerimize kadar girdi. İletişimi hızlı bir hale getiren internet günlük yaşamımızda birçok kolaylık sunduğu gibi bazı dezavantajları da var. Akıllı telefonlarımızdan veya bilgisayarlarımızdan internete bağlandığımızda kendimiz hakkında birçok bilgiyi açığa vuruyoruz.

10 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun (SMK) getirdiği temel yenilikler için şu çalışmamıza bkz. (Link). Bu çalışmamızda tasarımlara özgü dikkat çekici yenilikler incelenecektir.

1.Tescilli ve Tescilsiz Tasarım Koruması Birlikte Kabul Edildi

Türk tasarım mevzuatı büyük ölçüde AB mevzuatından olduğu gibi alındı. Bir farkla ki, SMK’dan önceki düzenlemede sadece tescilli tasarımlar düzenlenmişti. Buna göre tescilli tasarımlar başvuru tarihinden itibaren beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek kaydıyla maksimum yirmi beş yıl süreyle korunmaktadır. AB hukukuyla uyumlu bir şekilde SMK’da modası sık değişen moda ve tekstil gibi sektörlerin ihtiyacını karşılamak amacıyla tescilsiz tasarım koruması da kabul edildi.

SMK’nın markalara ilişkin getirdiği yenilikler için şu linkteki (Link) çalışmamıza bakınız. Bu çalışmamızda patent ve faydalı modellere özgü dikkat çekici yenilikler incelenecektir.

Biyoteknolojik Buluşlar

SMK’da, Türkiye’nin taraf olduğu DTÖ/TRIPS anlaşmasının 27. maddesine uygun şekilde teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilebileceği düzenlendi. Yine patent koruması bakımından teknoloji alanına bağlı bir ayırım yapılmayacağı özel olarak belirtildi. Buna karşılık birinci ve ikincil tıbbi kullanıma ilişkin Avrupa Patent Sözleşmesinin (EPC) m. 54/ IV ve V hükmüne karşılık gelen hükümlere yer verilmedi.

SEVİLAY UZUNALLI  15 Mart 2019

Açık bilim ve açık erişim tüm bilim dünyasının gündeminde. Açık erişim sayesinde bilginin görünür ve erişilebilirliği sağlanmakta,  bu sayede bilimsel eserler daha çok atıf almakta, daha çok kişi daha kolay bir şekilde bilgiye ulaşabilmekte, sonuçta bilimsel üretim artmaktadır.

Bu konuda ülkemizde YÖK çalışmalar yürütmektedir. Bu amaçla rektörler, ilgili öğretim üyeleri, TÜBİTAK temsilcisi, kütüphane ve dokümantasyon alanında yetkin çalışmacılardan oluşan bir “Açık Bilim ve Açık Erişim Çalışma Grubu” kurulmuştur.

ÖZGÜR SEMİZ  11 Mart 2019

Bu makale telif hukuku kapsamında koruma konusu olan şeyin ne olduğunu tartışmaktadır. Bu hususta, uygulamada ilgili çevrelerde zaman zaman kafa karışıklıkları yaşandığı görülmektedir. “Telif hukukunda koruma konusu olan şey nedir?” sorusuna, her hangi bir eserin veya çeşitli eser kategorilerinin korumanın konusunu teşkil ettiği yönünde ilk etapta doğru denebilecek cevaplar verilebilir. Diğer yandan, salt olarak insanın kafasında beliren, ancak maddi olarak dış dünyada özgün bir üslupla şekillenmemiş soyut bir fikir ya da düşünce veya dış dünyada şekillenmiş olsa da niteliği ne olursa olsun her türlü ifade biçiminin telif hakları koruması kapsamında olduğu yönünde yanlış algı ve yaklaşımlarla karşılaşılabilmektedir.

Marka Değerli Bir Varlıktır

Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlayan markaların korunması günümüz dünyasında çok daha önemli bir hale geldi.

Maddi olmayan varlıklar (intangible assets) arasında oldukça önemli bir yer tutan markaların değeri bazı firmaların maddi varlıklarının çok ötesine geçti. Örneğin dünyanın en değerli 100 markasının sıralandığı Forbes 2018 yılı listesine (Link) son sıradan giren KFC’nin marka değeri 7.4 milyar dolar iken Apple’ın 182.8, Google’ın ise 132.1 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Değeri pek çok ülke bütçesini aşan bu markaların korunması her geçen gün daha da önem kazanmaktadır.

İBRAHİM YAŞAR  - 13 Şubat 2019

Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) 10 Ocak 2017 tarihli Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Sınai mülkiyet alanında önemli yenilikler getiren SMK’nın yürürlüğe girmesi ile birlikte bazı alanlarda uygulamada belirsizlikler baş göstermiş, düzenlemeden etkilenen taraflar nezdinde tereddütler oluşmuştur. Uygulamada tereddüt oluşan konulardan biri de SMK 121 (9) ‘un nasıl uygulanacağına ilişkindir.

01 Ocak 2019 tarihinden itibaren alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabulucuya başvurulması artık zorunlu hale geldi. Fikri mülkiyet hukukundan kaynaklı hangi davaların bu kapsamda olduğu merak edilmektedir.

İhtiyari Arabuluculuk

Aslında alternatif bir çözüm yolu olarak beş yıl önce uygulanmaya konulan arabuluculuk sistemine, fikri mülkiyet davalarında da ihtiyari olarak başvuru yapılabiliyordu. Hatta ihtisas mahkemelerinde açılan davalarda arabuluculuğa başvurulması teşvik edilmekteydi. Ancak gözlemlediğimiz kadarıyla bu davalarda arabuluculuk yöntemi istenilen seviyede başarılı olmadı.

ABD’de yılda bir kere yayınlanan ‘Out-of-Cycle Review of Notorious Markets’ ya da kısaca ‘Notorious Markets’ yani ‘Kötü Namlı Pazarlar’ raporunun (Link) benzerini yayınlayacağını duyurmuştu geçen sene Avrupa Birliği (AB). Geçtiğimiz günlerde bu liste yayınlandı.

Bu yazıda AB’nin 7 Aralık 2018 tarihli bu Gözlem Listesi’ni (Link)  ele alacağız. Gözlem Listesi’nde ilk dikkat çeken nokta korsan ve taklit ürünlerin (Korsan ve taklit kelimeleri arasındaki ayırıma değinmek gerekirse, korsan fikir ve sanat eserleri hukuku kapsamında korunan, taklit ise halk arasında ‘çakma’ olarak da nitelendirilen marka, patent ve tasarım gibi diğer fikri mülkiyet haklarını ihlal eden sahte ürünler için kullanılmaktadır) alışverişinin yapıldığı 4 farklı pazar ortamının belirlenmiş olması. Bunlardan üçü sanal ortamdaki online siteler diğerleri ise açık hava veya kapalı mekânda kurulan gerçek pazarlar.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), 10 Ocak 2017 tarih ve 29944 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi (Link). SMK’nın getirdiği temel yenilikler için şu çalışmamıza bkz. Bu konuda ayrıca şu çalışmamıza da bkz. Bu çalışmamızda markalara özgü dikkat çekici yenilikler incelenecektir.

1.Yeni Marka Türleri

Önceki düzenlemede marka tescilinde aranan çizimle görüntülenebilme şartı yerine,

İnternet ortamındaki yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşlar, 5651 İnternet Kanunu  (Kanun)  9. maddesindeki kişilik haklarının korunması yoluna başvurabilir.

Kişilik haklarını zedeleyen bir yayının içerikten çıkarılması ve erişiminin engellenmesine ilişkin hükümler, bugüne kadar çeşitli değişikliklere uğradı. 2014 yılındaki detaylı değişiklikle öz olarak; cevap hakkı kaldırıldı, kişilik hakkı zarar görene doğrudan Sulh Ceza Hâkimliğine başvuru imkanı sağlandı ve erişim engeli imkanı açıkça düzenlendi. 2016 yılında Anayasa Mahkemesi (AYM), Kanunun 9/9 hükmündeki; “veya aynı mahiyetteki yayınların” ibaresini iptal etti. Bu kararın gerekçesi şöyledir:

“Parça tesirli mühimmat” (Cluster Munitions), 20.05.2008’de Dublin’de hazırlanan ve 03.12.2008’de Oslo’da imzalanan Parça Tesirli Mühimmatlarla İlgili Anlaşma  uyarınca şu şekilde tanımlanır:

“Parça tesirli mühimmat’, her biri 20 kg’dan az ağırlığa sahip patlayıcı alt birimleri saçmak veya bırakmak üzere tasarlanan ve söz konusu patlayıcı alt birimleri içeren konvansiyonel mühimmatlar anlamına gelir” [MADDE 2(2)].

2547 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca, doçentlik sınavlarını düzenlemek, sınavla ilgili esasları tespit etmek ve jürileri seçmek görevi Üniversitelerarası Kurula aittir. Kurul hukuk bilimi için aşağıdaki on dört temel bilim alanını doçentlik başvurusu yapılacak alanlar olarak belirlemiştir:

Prof. Dr. MUSTAFA ATEŞ  22 Ocak 2019

2018 Temmuz ayında bazı gazete ve internet sitelerinde “Ünlü senariste Anayasa Mahkemesinden kötü haber” başlığı altında haberler yer aldı. Haberlere konu olay özetle şuydu: Türk Sinemasında yüzlerce senaryoya imza atan ve aynı zamanda çok sayıda filmin de yönetmeni olan Safa Önal’ın senaristi olduğu eserlerin televizyonlarda izinsiz gösterilmek suretiyle sinema eseri sahipliğinden kaynaklanan haklarının ihlal edildiği iddiasıyla adli yargıda açtığı davanın olumsuz sonuçlanması üzerine Anayasa Mahkemesine yapmış olduğu bireysel başvuru da reddedilmişti.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), 10 Ocak 2017 tarih ve 29944 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Ülkemizde daha önce Kanun Hükmünde Kararnamelerle (KHK) korunan marka, patent, faydalı model, tasarım ve coğrafi işaretler SMK ile tümüyle yeniden düzenlendi. Ayrıca geleneksel ürün adları da koruma altına alındı. Türk Patent Enstitüsünün adı Türk Patent ve Marka Kurumu (kısaca: Türk Patent) oldu. SMK’da kabul edilen temel yenilikler aşağıda özetlenmiştir.

Kamuya Ödünç Verme Hakkı (Public Lending Right-PLR) nedir?

Kamuya ödünç verme hakkı, eserlerinin kütüphanelerde ücretsiz olarak halkın istifadesine sunulmasına karşılık hak sahiplerinin belli bir ücret alması hakkıdır.

Bu hak ne zamandan beri uygulanıyor?

PLR 1940’lardan beri uygulanıyor. PLR’yi bir sistem olarak 1946 yılında ilk kez uygulamaya sokan ülkeyse Danimarka. Bu ülkeyi 1947 yılında Norveç ve 1954 yılında da İsveç takip etmiştir. İngiltere’de bu sistem 1979 yılında çıkarılan PLR Yasasıyla uygulamaya konulmuştur.

Doç. Dr. FÜLÜRYA YUSUFOĞLU BİLGİN & ZEYNEP YASAMAN - 14.1.2019

“Tek Tip Paketleme” uygulaması, tütün ürünleri paketlerinin üzerinde yer alan logo ve renk gibi markaya ilişkin unsurların kaldırılmasını ve tüm sigara paketlerinin tek tip paketler haline getirilerek yeknesaklaştırılmasını ifade eder. Tek tip paketleme uygulamasına göre, tüm tütün ürünleri aynı görünüme sahip olmalı ve tüm tütün paketleri perakende satışta tek tip olmalıdır. Dolayısıyla sigara paketlerinin standart görünüme kavuşması için kelime markası dışındaki tüm unsurların kullanımı yasaklanmıştır.

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi’ne göre açlık, fizyolojik ihtiyaçlar arasında piramidin en altında yer alırken, estetik gereksinimler söz konusu piramidin en tepesinde kendisine yer bulur. Cambridge sözlüğüne göre “iyi yemek yeme ve hazırlama bilgisi ve sanatı” olarak tanımlanan Gastronomi, yemek yemeyi fizyolojik bir ihtiyaç olan açlığı gidermeden çıkarıp piramidin en tepesindeki estetik bir ihtiyaca cevap verme olarak yeniden yorumlar.  Fakat yemek hazırlamanın bir sanata dönüşmesi için sanatın diğer dallarında olduğu gibi  “yaratıcılık”, hukuki tabirle “hususiyet” olmazsa olmaz.

HAYRİ BOZGEYİK  2 Ocak 2019 

Fikir ve sanat eserleri kanununa (FSEK) göre, güzel sanat eserlerinin estetik değere sahip olması gerekir (m.4). Güzel sanat eseri olarak korunabilmesi için her türlü resim, desen, el işleri, küçük sanat eserleri, minyatürler, süsleme sanatı ürünleri, tekstil ve moda tasarımları, mimari eserler veya fotoğraf gibi eserlerin “estetik değer” taşımalıdır. Türk Dil Kurumu tarafından “estetik” kavramı için verilen bazı karşılıklar şöyledir: 1. Güzellik duygusu ile ilgili olan. 2. Güzellik duygusuna uygun olan 3. Güzelliği ve güzelliğin insan belleğindeki ve duygularındaki etkilerini konu olarak ele alan felsefe kolu, güzel duyu, bedii”. Aynı kaynağa göre “bedi” kelimesi ise “1. Eşi ve benzeri olmayan, eşsiz. 2. Yeni, görülmemiş” anlamlarına gelmektedir.

ALİ DEMİRBAŞ  2 Ocak 2019

Avrupa Adalet Divanı (CJEU), Svensson ve BestWater davalarında web sitesi sahiplerinin, internette serbestçe ulaşmanın mümkün olduğu fikri eserlere link kurmak suretiyle internet kullanıcılarını yönlendirebileceği yönünde karar vermiştir. Svensson kararına konu bir olayda “Göteborgs-Posten” adlı İsveç gazetesi, makaleleri gazetenin web sayfasında da yayımlamaktadır. “Retriever Sverige” adlı bir başka İsveç firması ise web sitesinde başka web sitelerinde yayımlanmakta olan makalelere -ki bunlar arasında “Göteborgs-Posten” sitesi de bulunmaktadır- tıklanabilen internet linklerinden oluşan listeler sunmaktadır.

Otel, tatil köyü, lokanta, restoran, cafe, çay behçesi, gece kulübü, spor merkezi ve alışveriş merkezi gibi halka açık yerler (umuma açık mahaller) müzik kullanımı nedeniyle telif bedeli ödemekle yükümlüdür. Bu bedel, hak sahiplerinin örgütü olan MESAM, MSG, MÜYAP ve MÜZİKBİR gibi meslek birliklerince takip ediliyor. Buna toplu hak takibi denir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa (FSEK) göre meslek birlikleri, sadece yetki belgesi veren üyelerinin haklarını takip edebiliyor. Yurt dışındaki meslek birlikleriyle işbirliği yaptıkları için yabancı telif sahiplerinin hakları da ülkemizde takip ediliyor. Böylece bir meslek birliğinin repertuarında yüzbinlerce müzik eseri bulunabilmektedir. Meslek birliği, lisanslamak istediği umuma açık mahal ile anlaşma yaparken götürü usulde tüm repertuarını kullandırmakta ve bunun karşılığında yıllık X rakamına anlaşmaktadır.

Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy göreve geldiğinde masasında iki kanun hazırlığı buldu; Sinema ve Telif Hakları. Hazırlığı 2009 yılına kadar eskiye dayanan ve Telif Yasasının yaklaşık yarısını değiştiren 44 maddelik metin, 3.5.2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edildi. Cumhurbaşkanlığı sistemine geçilmesiyle Tasarı kadük hale geldi. İlgili kesimlerle yaptığı toplantılar sonrasında Sayın Bakan şu değerlendirmeyi yaptı: (link) “Bakan olduktan sonra gündemime aldığım ilk işlerden biri o tasarı. Sektör temsilcileriyle görüşmeye başladım. Sinema Kanunu’nda yüzde 90 mutabakat sağlandı. Birkaç haftaya kadar TBMM’ne getireceğiz Sinema Kanunu’nu… Telif Kanunu’na dair görüşmelerimiz sürüyor. Sinemada olduğu gibi, Telif Kanunu Tasarısı’nda da konsensüs sağlandığında bilahare o da TBMM’ne gelir.”

Birleşik Patent Mahkemesi (Unified Patent Court – UPC), Avrupa Birliği (AB) ülkeleri için ortak bir mahkeme ve dolayısıyla her birinin yargı sisteminin ortak birer parçası olarak tasarlanmıştır. UPC’nin Kuruluş Anlaşması (Agreement on a Unified Patent Court), 28 AB üyesi ülkenin 26 tanesi tarafından 20.06.2013 tarihinde imzalandı ve imzacı devletlerin yerel hukuklarında onaylanma süreci başladı. Anlaşmanın getirdiği yenilik, sadece patent yargılaması bakımından ortak ve merkezi bir yargı kurumunun oluşturulması değil, Anlaşmaya taraf AB ülkelerinde geçerli olacak üniter yeni bir patent sistemi de tanımlanmış oldu.

VİLDAN ALPASLAN - 2 Ocak 2019 

Çalışan buluşu denildiğinde herkesin aklına farklı şeyler gelse hatta kafamızda ampuller yansa da yeni 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile hayallerimizin sınırı çizilmiş görünüyor. Konuyu takip edenlerin çok iyi bildiği gibi basit haliyle, çalışanın işyerinde iş ilişkisi içerisinde ortaya çıkardığı buluşlardır, çalışan buluşları. Ancak sınırlar çizilirken fazlasıyla bonkör davranıldığını ve hatta bedel yönünden yaratılan karmaşayla ciddi ihtilafların gündeme geleceğini söylersek, abarttığımızı düşünmeyin. Çalışan buluşlarına dair hükümler yazılırken nasıl olmuşsa “Kamu destekli projeler” de kapsam içine alınmış ve çalışan buluşu başlığı altında yer almıştır.

19 Aralık 2018 tarihli 30630 sayılı Resmi Gazete ile yayınlanan 7155 Sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanunla konusu bir miktar para alacağı ve tazminat olan ticari davalarda, arabuluculuğa başvurmak dava şartı kabul edildi. Bu düzenleme 1 Ocak 2019’da yürürlüğe girdi. a)7155 sayılı Kanunla öngörülen düzenleme TTK m. 4 ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalar için öngörüldü. Her ne kadar ticari davalar için öngörülmüş bir düzenleme gibi görünse de fikrî mülkiyet mevzuatından kaynaklı davalar da bu kapsamda yer almaktadır.