NASRETTİN HOCA

Eveeet Karakaçan… Nerede kalmıştık? Bugün hangi konu hakkında sorularla geldin yine?

KARAKAÇAN          

Hocam, geçenlerde aklıma “Marka ve Patent Vekilliği Asgari Ücret Tarifesi Ne Zaman Yayımlandı?” diye bir başlık geldi.

NASRETTİN HOCA

Böyle bir tarife yok ki Karakaçan? Bu da nereden aklına geldi?

KARAKAÇAN

Evet yok Hocam. Biliyorum da niçin yok onu bilmiyorum? Geçenlerde bir arkadaşım birkaç marka vekili ile yaşadığı bir deneyimi paylaştı. Bir marka başvurusu için marka vekilliği hizmet ücretinin ne kadar olacağını sormuş, üç ayrı marka vekiline. Aldığı cevaplarla kafası karışmış. Sorduğu birinci marka vekili, eğer başka iki kişi için daha marka işi getirirse bedava olacağını söylemiş. İkincisi doğrudan “68.000 TL + KDV” demiş. Üçüncüsü marka sınıfları, markanın özellikleri ve verilecek emeğe göre değişir demiş. Arkadaşım da bana “sen gazetecisin, birçok konuyu araştırıyor, biliyorsun. Bir marka başvurusu kaça yapılır? Bunların bir asgari ücret tarifesi falan yok mu?” diye sordu. Ben de şimdi size soruyorum? Niçin böyle bir tarife yok?

NASRETTİN HOCA

Açıkçası, daha önce bu benim aklıma gelmemişti. Serbest piyasa ekonomisi, isteyen istediği hizmet ücretini uygulayabilir diye düşünüyordum herhalde. Böyle bir asgari ücret tarifesine sence gerek var mı?

KARAKAÇAN

Hocam, avukatlar, noterler, diş hekimleri, veteriner hekimler, mühendis ve mimarlar, serbest muhasebeci, mali müşavir ve yeminli mali müşavirler, emlak komisyoncuları, sigorta eksperleri, turist rehberleri için asgari ücret tarifeleri var. Şu anda hızlıca aklıma gelenler. Arabulucular, bilirkişiler için de böyle bir tarife var. Marka ve Patent Vekilleri için niçin olmasın?

NASRETTİN HOCA

Sevgili Karakaçan, genel olarak asgari ücret tarifleri aslında tartışmalı bir konu. Tarife yanlısı olanlar, aşırı fiyat rekabetinin hizmet kalitesini düşüreceği ve bunun da meslek onurunu zedeleyeceğini ve bu nedenle bağlayıcı bir asgari ücret tarifesi olması gerektiğini savunuyorlar. Özellikle hukuk ve sağlık hizmetlerinin kamu yararı yönü dikkate alındığında, hukuk ve sağlık hizmetlerinde kalitenin korunması açısından da tarifenin gerekli olduğu görüşü savunulmaktadır. Tarife yanlısı olmayanlar ise, rekabet hukuku penceresinden konuya yaklaşarak, işletmelerin veya meslek mensuplarının fiyatları serbestçe belirlemeleri gerektiğini savunmaktadırlar. Asgari ücret tarifesini de rekabet hukukunda “fiyat tespiti” olarak değerlendirmektedirler.

KARAKAÇAN

Aaaa hocam, yani şimdi tüm bu asgari ücret tarifeleri Rekabet Kanunu hükümlerini ihlal mi ediyor?

NASRETTİN HOCA

Karakaçan, sen çok alemsin. Sosyal bilimlerde 1+1=2 formülü ve çözümü bulunmuyor. Formüllerle kesin ve net çözümler yerine hukukta, zamana göre değişen ihtiyaçlar, eğilimler, ihtimaller ve modellerle en uygun ve dengeli çözümler aranır. Gelelim “asgari ücret tarifeleri Rekabet Kanunu hükümlerini ihlal mi ediyor?” soruna, ülkemizde asgari ücret tarifeleri, ilgili kanunların verdiği yetkilere göre hazırlandığında, rekabet hukuku ihlali oluşturmayacaktır. Ancak eğer kanuni bir yetki olmaksızın bir meslek odası veya birliği böyle bir düzenleme yaparsa, rekabet hukuku açısından sorun oluşturabilir.

KARAKAÇAN

Marka ve patent vekilliği asgari ücret tarifesinin düzenlenmesi için bir kanun yok diye mi anlamalıyım?

NASRETTİN HOCA

Evet, bu konuda yasal bir düzenleme yok.

KARAKAÇAN

Zaten onların bir meslek örgütü de yok, değil mi?

NASRETTİN HOCA

Doğru söylüyorsun, henüz yok.

KARAKAÇAN

Peki Türkiye’de marka ve patent vekillerinin nitelikleri ve hizmet kalitesi nasıl gelişecek o zaman?

NASRETTİN HOCA

Pek anlayamadım Karakaçan? Biraz daha açar mısın?

KARAKAÇAN

Hocam, araştırmalarıma göre Türkiye’de marka ve patent vekilleri genellikle başvuru işlemlerini yürütüyor. Oysa gelişmiş ülkelerde teknoloji stratejisi, lisans anlaşmaları, milyar dolarlık patent davaları, şirket birleşmelerinde fikri mülkiyet analizi gibi çok daha geniş alanlarda çalışıyorlar. Mesleki dayanışma, meslek sorunlarının etkili çözümü için iş birliği, günceli takip etme, tartışmalı fikri mülkiyet konuları hakkında ortak araştırma ve rapor hazırlama gibi faaliyetlerin mesleğin kalitesini arttıracağını düşünüyorum. Bunun için de aslında bir meslek örgütü olsa, iyi olmaz mı? Birlikten güç doğmaz mı? Marka ve patent vekilliği mesleğinin daha etkin ve kaliteli yapılması, ülkemizdeki fikri ve sınai mülkiyet ekosistemini de doğrudan veya dolaylı olarak etkilemez mi? Yine son dönemlerde fikri ve sınai haklar mahkemelerinde gereksiz ve yapay davaların olmasından ve mahkemelerin gereksiz yere meşgul edilip, gerçek ve doğal davaların çözümünün gecikmesinden yakınan bazı kişiler bana yazıp, bu konuyu da araştırmamı talep ediyorlar. Henüz sadece ön araştırma yapabildim. Araştırmama devam ediyorum. Ancak özellikle marka davalarının bir kısmının nitelikli marka vekillerinin hak sahiplerini doğru ve etkili yönlendirmesi ile sorunların daha baştan davasız çözülmesi mümkün olabilir gibi geliyor. Asgari ücret tarifesi belki bu konuda işe yarayabilir. Çünkü bazı vekillik işletmelerinin sürümden kazanmak için, nitelik yerine nicelik zaaf ve eğilimleri belki asgari ücret tarifesi ile dengelenebilir mi diye düşündüm. Daha nitelikli ve özenli marka başvuruları, sadece gerekli mal veya hizmet sınıflarında başvuru yapılması marka mezarlığındaki hayalet markalar yerine canlı ve sağlıklı markalardan oluşan bir ekosistem ülkemize daha çok yakışmaz mı?

NASRETTİN HOCA

Anlıyorum Karakaçan. Bu önerilerin doğru olabilir. Ancak yine de konu farklı yönlerden tartışmaya açık bence.

KARAKAÇAN

Niçin?

NASRETTİN HOCA

Çünkü her şey bir konuya nereden baktığına bağlı olarak değişir. Marka ve patent vekilliği mesleğinin nitelik ve kalitesinin arttırılması gerektiğine ve bunun ülkemizdeki fikri ve sınai hakların gelişimine doğrudan etki edecek bir faktör olduğu görüşüne katılıyorum. Bununla birlikte asgari ücret tarifesinin bu açıdan etkili olup olmayacağı hususunda şüphelerim var. Daha önce de konuştuğumuz gibi bazı mesleklerde bağlayıcı asgari ücret tarifeleri var ve fakat buna rağmen mesleki yeterlilik ve nitelik eksikliği olan meslek mensupları da var.

KARAKAÇAN

Hocam peki bağlayıcı olmayan, ancak tavsiye nitelikli ücret tarifeleri düşünülemez mi?

NASRETTİN HOCA

Sen bu ücret tarifesine takıldın kaldın Karakaçan. Eğer bağlayıcı nitelikte asgari ücret tarifesi veya bağlayıcı olmayan tavsiye nitelikli ücret tariflerinin bir mesleğin kalitesi ve saygınlığına etkisi olup olmadığı, varsa ne derece ve nasıl etkilediği konusunda bilimsel çalışma bulabilirsen, birlikte okur ve konuyu yeniden değerlendiririz. Olur mu?

KARAKAÇAN

Olur, araştıracağım. Belki okuyucularım da merak eder, benimle birlikte araştırır ve araştırma sonuçlarını paylaşırlar.

NASRETTİN HOCA

Bir gazeteci olarak bir konuyu ne kadar ve zamana kadar araştırıyorsun Karakaçan?

KARAKAÇAN

Kendi aklımı ve kalbimi ikna edinceye kadar.

NASRETTİN HOCA

Kendi aklını ve kalbini ikna edince, bu bilimsel mi oluyor?

KARAKAÇAN

Hocam ben bilim insanı değilim ki, sadece araştırmayı seven meraklı bir gazeteciyim. Aklım ve kalbim neyi merak ederse, ikna oluncaya kadar onu araştırıyorum.

NASRETTİN HOCA

Bu aklı ve kalbi ikna yöntemini sevdim. Ben de deneyeceğim. Çok teşekkürler.