Patent, teknik yönü bulunan buluşlara sağlanan bir koruma türüdür. Kanun koyucu, teknolojik ilerlemeyi sınırlamamak için “buluş” kavramını kesin bir tanıma bağlamamıştır. Bir tanım vermek gerekirse buluş, teknik bir problemi çözen ve yenilik özelliği taşıyan insan fikridir. Buna göre teknik bir alanda karşılaşılan bir soruna özgün ve uygulanabilir bir çözüm getirilmelidir.

Aynı teknik probleme birden fazla kişi farklı çözümler üretebilir; bu nedenle aynı soruna ilişkin birden fazla buluş yapılabilir ve her biri için ayrı patent alınabilir. Örneğin bir tükenmez kalemin ucu, birinde bastırılarak diğerinde döndürülerek çıkarılabilir. Benzer şekilde biri ABS fren sistemini, başkaları ise ESP, EDN, MSR ve BAS gibi başkaca fren sistemlerini geliştirebilir.

Patent, teknik alandaki yeni, buluş basamağına sahip ve sanayiye uygulanabilir buluşlara verilen; belirli bir süreyle başkalarının izinsiz kullanımını engelleme yetkisi sağlayan resmî bir belgedir. Dar anlamda patent, sadece bu belgeden doğan hakkı; geniş anlamda ise hem buluş üzerindeki tekel niteliğindeki hakkı hem de bu hakkı belgeleyen resmi dokümanı ifade eder. Uygulamada bazen marka ya da tasarım belgeleri de hatalı bir şekilde “patent” olarak nitelenir. Oysa bunlar tamamen farklı koruma türleridir.

Bir buluşa patent verilebilmesi için üç temel koşul aranır:

• Yenilik - Daha önce dünya çapında kamuya sunulmamış olmalıdır.
• Buluş basamağı - Alanında uzman birinin (skilled person) kolayca aklına gelemeyecek düzeyde teknik katkı içermelidir.
• Sanayiye uygulanabilirlik - Gerçek bir üretim veya kullanım imkânı bulunmalıdır.

Patent yalnızca teknik nitelikteki buluşlara verilir. Teknik özellik taşımayan fikirler, yöntemler veya sistemler patent koruması dışındadır. Örneğin finans sektöründe yeni bir tahvil modeli, oyun sektöründe yeni bir oyun kurgusu veya kişisel gelişimde yeni bir meditasyon yöntemi teknik çözüm sunmadıkları için patentlenemez.

Buluş ile keşif arasında da fark vardır. Buluş, insanın zihinsel emeğiyle teknik bir çözüm üretmesidir; keşif ise doğada zaten var olan bir olgunun fark edilmesidir. Bu nedenle yerçekimi kanunu ya da dünyanın güneş etrafında döndüğü gerçeği birer keşiftir, buluş değildir; dolayısıyla bunlar ilk defa keşfedilseler bile patent korumasından yararlanamazlar.

Bir ürünü üretmek veya bir yöntemi uygulamak için patent almak zorunlu değildir. Ancak üçüncü kişilerin aynı buluşu izinsiz kullanmasını engellemek isteyen kişi için patent koruması gereklidir. Patent, sahibine belirli bir süreyle buluşu üzerinde tekel niteliğinde haklar tanır. Bu hak sayesinde buluş sahibi, başkalarının o buluşu izinsiz üretmesini, kullanmasını, satmasını veya ithal etmesini engelleyebilir. Özetle, üretim yapmak için değil, rakipleri bloke etmek için patent korumasına ihtiyaç duyulur.