Bilindiği üzere alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabulucuya başvurulması 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren zorunlu (dava şartı) hale gelmişti. Fikri mülkiyet hukukundan kaynaklı ticari davalardan hangilerinin bu kapsamda olduğunu daha önceki yazımızda açıklamıştık (Link). Yine arabuluculuğun dava şartı olarak kabul edildiği fikri mülkiyet hukukundan kaynaklı ticari davalardan en sık karşılaştığımız dava türlerini de aynı yazımızda belirtmiştik.

Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de fikirlerin bizatihi kendisi telif hukuku ile korunmaz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile tanınan yasal koruma fikirlere değil, fikirlerin ifade şekline (expression of the ideas) hasredilmiştir.

Bu husus, öğretide benimsendiği gibi uluslararası metinlerde de kabul görmüştür. Sözgelimi, TRIPS 9/II maddesinde; “Telif hakkının korunması fikirleri, usulleri, işletme yöntemlerini veya buna benzer matematiksel kavramları değil, ifadeleri kapsayacaktır” düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre, camdan bir binanın nasıl yapıldığı veya bitkisel bir ilacın hangi hastalıklara iyi geldiği yönündeki fikirler telif korumasından yararlanamaz.

Markalarda nispi ret nedenlerinin düzenlendiği Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) md. 6 uyarınca; önceki marka sahibinin itirazı üzerine bir başkasının aynı/benzer markayı tescili önlenebilmektedir. Yasadaki nispi ret nedenlerinden birisi de; tescil başvurusu yapılan veya tescil edilen önceki marka ile aynı/benzer olan ve aynı/benzer mal/hizmetleri kapsayan işaretlerin halk tarafından karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine reddedileceğidir. (SMK md.6/1). Bu düzenlemede öne çıkan en önemli tartışma ihtilaflı markalar arasındaki karıştırılma (iltibas) ihtimali incelemesinin nasıl yapılacağıdır. Uygulamada mahkemeler genelde bu uyuşmazlığı bilirkişiler marifetiyle çözme eğilimindedir.

Bahattin Çarkacı - 17 Temmuz 2019

08 Temmuz 2019 tarihinde yapılan değişiklikle 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun (SMK), Uygulanmasına Dair Yönetmelik (SMKY)  ile yine Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında  Kanunun Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik (EDTY) hükümlerinde tescil işlemlerini kolaylaştırıcı bir dizi değişiklikler yapıldı. (Link)

Bilindiği gibi 2017 yılbaşında yürürlüğe giren SMK kanununda tescil işlemleri de dahil sınai mülkiyet haklarının korunmasına yönelik işlemleri hızlandıracak yenilikler getirilmişti.

Marka Değerli Bir Varlıktır

Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerinin diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt edilmesini sağlayan markaların korunması günümüz dünyasında çok daha önemli bir hale geldi.

Maddi olmayan varlıklar (intangible assets) arasında oldukça önemli bir yer tutan markaların değeri bazı firmaların maddi varlıklarının çok ötesine geçti. Örneğin dünyanın en değerli 100 markasının sıralandığı Forbes 2018 yılı listesine (Link) son sıradan giren KFC’nin marka değeri 7.4 milyar dolar iken Apple’ın 182.8, Google’ın ise 132.1 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Değeri pek çok ülke bütçesini aşan bu markaların korunması her geçen gün daha da önem kazanmaktadır.

01 Ocak 2019 tarihinden itibaren alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabulucuya başvurulması artık zorunlu hale geldi. Fikri mülkiyet hukukundan kaynaklı hangi davaların bu kapsamda olduğu merak edilmektedir.

İhtiyari Arabuluculuk

Aslında alternatif bir çözüm yolu olarak beş yıl önce uygulanmaya konulan arabuluculuk sistemine, fikri mülkiyet davalarında da ihtiyari olarak başvuru yapılabiliyordu. Hatta ihtisas mahkemelerinde açılan davalarda arabuluculuğa başvurulması teşvik edilmekteydi. Ancak gözlemlediğimiz kadarıyla bu davalarda arabuluculuk yöntemi istenilen seviyede başarılı olmadı.