Müzik eseri, her nevi sözlü ve sözsüz bestelerdir (FSEK m. 3). Kimi zaman yalnızca besteden, kimi zaman güfte ve besteden oluşan müzik eserinde, hususiyet içeren bir duygu veya düşüncenin işitme duyusuna hitap eden tonlaması korunur. Müzik eserinin esas unsuru oluşturduğu müzik sektöründe fikir ve sanat eserleri hukuku bağlamında önem arz eden bir kavram bulunmaktadır; “edisyon”. İngiliz öğretisinde music publishing, Fransız öğretisinde editieur de musique olarak ifade edilen edisyon, esasında müzik eserinin kamuya sunulması anlamına gelir.

Mizah, insanlık tarihinin en eski ve en etkili iletişim araçlarından biridir. Bu mecranın en keskin enstrümanı olan karikatür ise bir fikrin, sert bir eleştirinin veya toplumsal bir gözlemin görselleşmiş ve yoğunlaşmış bir tezahürüdür. Günümüzün dijitalleşen dünyasında bir karikatürü sağ tıklayıp kaydetmek ya da sosyal medyada paylaşmak yalnızca saniyeler sürmektedir. Bununla birlikte Türkiye’de karikatürler, FSEK kapsamında güçlü bir koruma altındadır. Ancak bu korumanın kapsamını, sınırlarını ve ihlal durumlarında doğabilecek hukuki sonuçları anlayabilmek, hem eser sahipleri hem de kullanıcılar bakımından büyük önem taşımaktadır.

Bir fikri ürünün eser olarak korunması için Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsamında öngörülen dört eser kategorisinden birine dahil olması gerekir. Bu kapsamda ilmi ve teknik mahiyetteki fotoğraflar ilim edebiyat eseri olarak korunurken bedii yani estetik özellik içeren fotoğraflar güzel sanat eseri olarak korunur. Bu iki koruma için de fotoğrafın, sahibinin hususiyetini yansıtması gerekir. Hususiyetin tanımını yapmak zordur ve telif hukukunun en tartışmalı konularından biridir. Hususiyet içermeyen fotoğraflar ise eser olarak değil, duruma göre haksız rekabet veya kişilik hakları kapsamında korunabilecektir. Örneğin hastaların ameliyat öncesi ve sonrası hallerini gösteren alelade fotoğraflar eser değildir.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) fikrî mülkiyet haklarının iki ana kolundan birini oluşturan eser üzerindeki hakların korunmasına ilişkin temel hukuki rejimi belirleyen yasal düzenlemedir. FSEK ile hangi ürünlerin hangi eylemlere karşı korunacağının yanı sıra hak sahibinin münhasır alanına bırakılan hakların kapsamına giren eylemlerin gerçekleştirilmesi halinde bu münhasır alana müdahale sebebiyle ileri sürülebilecek talepler de detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.

Spor müsabaka yayınları, özellikle futbol müsabakasına ilişkin yayınlar, dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli bir ekonomik alanı oluşturmaktadır. Sporculara ödenen rekor ücretler, özellikle futbol kulüplerinin yaptığı sponsorluk ve reklam anlaşmaları ile müsabakaların yayın haklarını elde etmek amacıyla radyo ve televizyon kuruluşlarının katıldıkları ihalelerde ortaya çıkan bedeller birlikte değerlendirildiğinde, spor müsabakalarının son derece büyük bir ekonomik hacme ulaştığı görülmektedir. Bununla birlikte, spor müsabakaları, yalnızca ekonomik yönleriyle değil, aynı zamanda geniş kitleleri bir araya getirmeleri, kimi zaman milli birlik ve beraberliği desteklemeleri bakımından da sosyal ve kültürel bir önem taşımaktadır.

Yapay Zekâ (YZ) tarafından üretilen eserlerin telif hakları ve sahiplik konularında ortaya çıkan sorunlar, karmaşıklık arz etmektedir. Bu bağlamda YZ modellerinin dil ve ifade biçimlerini öğrenme yetenekleri, eser sahipliği ve telif hukuku açısından önemli soruları beraberinde getirmektedir. YZ modelleri, büyük veri setlerindeki örnekleri analiz ederek ünlü bir yazarın dilini ve ifade biçimini öğrenme yeteneğine sahiptir.

8 Aralık 2023 Cuma günü 36 saati aşan müzakerelerin ardından, Avrupa Birliğinin (AB) önerdiği Yapay Zekâ Yasası (Artificial Intelligence Act – AIA) üzerinde geçici bir anlaşma sağlandı. Anlaşılan geçici metin henüz paylaşılmadı. Avrupa Birliği Konseyi başkanlığını yürüten İspanya Avrupa Parlamentosu, Avrupa Komisyonu ve Konsey arasında yürütülen görüşmeler hakkında Daimi Temsilciler Komitesi (Committee of Permanent Representatives-COREPER) üyelerine bilgi verdi.

İçinde yaşadığımız Bilgi Çağında kavramlar anlam kaymasına uğradı. Globalleşme, küresel ticaret, internet ve bilişim teknolojileri gibi olgular hayatımızın her alanında çok büyük yeniliklere ve değişikliklere yol açtı. Sosyal hayat, kültür-sanat, eğitim ve ekonomi gibi yaşamımızın neredeyse her alanında deyim yerindeyse küçüklü büyüklü depremler yaşanıyor.

İçinde yaşadığımız Bilgi Çağında kavramlar anlam kaymasına uğradı. Globalleşme, küresel ticaret, internet ve bilişim teknolojileri gibi olgular hayatımızın her alanında çok büyük yeniliklere ve değişikliklere yol açtı. Sosyal hayat, kültür-sanat, eğitim ve ekonomi gibi yaşamımızın neredeyse her alanında deyim yerindeyse küçüklü büyüklü depremler yaşanıyor.

Av. Büşra BIÇAKCI, LL.M. - 4 Ocak 2024

Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (“WIPO”) tarafından belirtildiği üzere, telif hakkı; “Telif hakkı yaratıcıların edebi ve sanatsal eserleri üzerindeki haklarını tanımlamak için kullanılan yasal bir terimdir. Telif hakkı kapsamındaki eserler kitap, müzik, resim, heykel ve filmlerden bilgisayar programlarına, veri tabanlarına, reklamlara, haritalara ve

Tarih boyunca basın yayıncılarının, yatırımlarını korumak maksadıyla kendilerine ait haber içeriklerinin kopyalanmasına ilişkin telif koruması talepleri hep reddedilmiştir. Dijital çağdan önce basın yayıncıları, yatırımlarının karşılığını ve haber içeriği üretiminin devamını gazete, dergi gibi basılı materyallerin satışı ve reklam gelirleriyle sağlamaktaydılar. Son yıllarda haberin dijitalleşmesi, okur kitlesinin ve gelirin dijital ortama 

Mobil uygulamalarda video içerik temini ve yayını giderek artan bir popülerliğe sahip. Bunların arasında TikTok oldukça öne çıkıyor. Peki acaba video içerik temin ve yayın platformlarının içerik ve telif hakları bakımından yasal pozisyonu nedir? TikTok özelinde bir inceleme ile konuya kısaca göz atalım. Musical.ly uygulaması 2014 yılında piyasaya sürüldü. Daha sonra TikTok uygulamasına

Johann Carolus, 1605 yılında ilk gazeteyi çıkardığında, yatırımının korunması için hukuki koruma talep etti, ancak bu istemi reddedildi. Daha da önemlisi tarih boyunca yasa koyucular, toplumun haber alma özgürlüğü zarar görebileceği endişesiyle, haberi telif dışında bıraktılar. Bern, Roma, WCT ve WPPT gibi temel telif anlaşmalarında da bu yaklaşım benimsendi. Buna göre kaynak göstermek kaydıyla başkalarının

Avrupa Birliği Adalet Divanı, 2019 yılında Tom Kabinet kararıyla (dijital) tükenme ilkesinin e-kitaplarda uygulanıp uygulanamayacağı meselesine yanıt getirmek durumunda kalmıştır. Karara geçmeden önce bir önceki yazıda ele aldığımız bilgiler ışığında e-kitaplarda (dijital) tükenme ilkesi meselesine bakalım. Elektronik kitaplar, doğrudan

“AB Dijital İçerik Direktifinde Fikri Haklar” konulu yazımızda Dijital İçerik Direktifi m. 10’daki “üçüncü kişilerin hakları” düzenlemesini Telif Hukuku bakımından ele almıştık. Oradaki değerlendirmelerin bir devamı olarak Dijital İçerik Direktifi m. 10 kapsamında ayrıca (dijital) tükenme ilkesine de dikkat çekilmelidir. Acaba bu

Pek de uzak olmayan bir geçmişte müzikleri kasetçalar ve CD’lerden dinler, filmleri DVD’lerden izlerdik. Oysa şimdi sinema, müzik dosyalarını hatta bilgisayar oyunlarını üzerinde somut bir varlık kazandıkları CD veya DVD’leri satın alarak veya kiralayarak edinmektense bunların içeriğine bazı telefon uygulamaları, internet platformları veya çeşitli hizmet sağlayıcılarının sunduğu veri akışı ya da verinin indirilmesi 

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 81. maddesi kapsamında zorunlu olan ve korsanla mücadele edebilmek için önemli fayda sağlayan, korsanlığı önleyen ve aynı zamanda hak sahibinin tespiti ve basılan eser sayılarının takibini sağlayan bandrol uygulamasını ve il denetim komisyonlarının faaliyetlerinin usul ve esaslarını düzenleyen “Bandrol Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” 14.01.2021 tarihli ve 31364 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, AB’nin telif haklarını modernize edebilmek için 2016 yılında bir paket hazırladı ve kamuoyuna duyurdu. Paketin içindeki Dijital Tek Pazarda Telif Hakları Yönergesi (2019/790/EU sayılı DSM Directive), 7.6.2019 yılında yürürlüğe girdi. Üye ülkeler, Yönergeyi iki yıl içinde iç hukuklarına aktarmakla yükümlü olup, bu süre 6.6.2021 tarihinde doluyor.

Yönetmelikteki ilkeler şöyle özetlenebilir: Meslek Birliklerine Verilecek Yetki Belgesi Hakkında Yönetmelik 7.11.2020 tarihli 31297 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 1 Ocak 2021 tarihinde yürürlüğe girdi. Yönetmelikte yetki belgesine dair ilkeler, yetki belgesinde bulunması gereken unsurlar, meslek birlikleri ve hak sahiplerinin hak ve yükümlülükleri, yetki belgesinin feshi halinde oluşacak hukuki durumlar yeniden düzenlendi. Bu değişiklikle 2014/26 sayılı AB

Bu çalışma, oldukça güncel olan NFT Art Works (sanat eserlerinin) konusunun telif hukuku açısından genel bir değerlendirmesi niteliğindedir. Hiç şüphesiz, hem oldukça teknik olan NFT teknolojisinin daha iyi anlaşılması hem de NFT sanat eserlerinin yaygınlaşması, bu konunun olgunlaşmasını sağlayacak ve bu alanda daha ayrıntılı çalışmalar ortaya çıkacaktır.

Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de fikirlerin bizatihi kendisi telif hukuku ile korunmaz. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile tanınan yasal koruma fikirlere değil, fikirlerin ifade şekline (expression of the ideas) hasredilmiştir.

Bu husus, öğretide benimsendiği gibi uluslararası metinlerde de kabul görmüştür. Sözgelimi, TRIPS 9/II maddesinde; “Telif hakkının korunması fikirleri, usulleri, işletme yöntemlerini veya buna benzer matematiksel kavramları değil, ifadeleri kapsayacaktır” düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre, camdan bir binanın nasıl yapıldığı veya bitkisel bir ilacın hangi hastalıklara iyi geldiği yönündeki fikirler telif korumasından yararlanamaz.

Bandrol Nedir?

Bandrol; fikir ve sanat eserlerinin izinsiz çoğaltılmalarının ve taklit edilmelerinin önlenmesi amacıyla, eserlerin çoğaltılmış nüshaları ile süreli olmayan yayınların üzerine yapıştırılan, sökülmesi halinde parçalanan ve yapıştırıldığı malzemenin özelliğini kaybettiren nitelikte güvenlik şeridi içeren holografik özellikli bir güvenlik etiketidir.

Yayıncılar Federasyonu (YAYFED) istenilen evrakları eksiksiz olarak getiren her yayımcıya bandrol başvurusundan itibaren 10 gün içerisinde bandrol vermek zorundadır.

ÖZGÜR SEMİZ  11 Mart 2019

Bu makale telif hukuku kapsamında koruma konusu olan şeyin ne olduğunu tartışmaktadır. Bu hususta, uygulamada ilgili çevrelerde zaman zaman kafa karışıklıkları yaşandığı görülmektedir. “Telif hukukunda koruma konusu olan şey nedir?” sorusuna, her hangi bir eserin veya çeşitli eser kategorilerinin korumanın konusunu teşkil ettiği yönünde ilk etapta doğru denebilecek cevaplar verilebilir. Diğer yandan, salt olarak insanın kafasında beliren, ancak maddi olarak dış dünyada özgün bir üslupla şekillenmemiş soyut bir fikir ya da düşünce veya dış dünyada şekillenmiş olsa da niteliği ne olursa olsun her türlü ifade biçiminin telif hakları koruması kapsamında olduğu yönünde yanlış algı ve yaklaşımlarla karşılaşılabilmektedir.

Kamuya Ödünç Verme Hakkı (Public Lending Right-PLR) nedir?

Kamuya ödünç verme hakkı, eserlerinin kütüphanelerde ücretsiz olarak halkın istifadesine sunulmasına karşılık hak sahiplerinin belli bir ücret alması hakkıdır.

Bu hak ne zamandan beri uygulanıyor?

PLR 1940’lardan beri uygulanıyor. PLR’yi bir sistem olarak 1946 yılında ilk kez uygulamaya sokan ülkeyse Danimarka. Bu ülkeyi 1947 yılında Norveç ve 1954 yılında da İsveç takip etmiştir. İngiltere’de bu sistem 1979 yılında çıkarılan PLR Yasasıyla uygulamaya konulmuştur.

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi’ne göre açlık, fizyolojik ihtiyaçlar arasında piramidin en altında yer alırken, estetik gereksinimler söz konusu piramidin en tepesinde kendisine yer bulur. Cambridge sözlüğüne göre “iyi yemek yeme ve hazırlama bilgisi ve sanatı” olarak tanımlanan Gastronomi, yemek yemeyi fizyolojik bir ihtiyaç olan açlığı gidermeden çıkarıp piramidin en tepesindeki estetik bir ihtiyaca cevap verme olarak yeniden yorumlar.  Fakat yemek hazırlamanın bir sanata dönüşmesi için sanatın diğer dallarında olduğu gibi  “yaratıcılık”, hukuki tabirle “hususiyet” olmazsa olmaz.

HAYRİ BOZGEYİK  2 Ocak 2019 

Fikir ve sanat eserleri kanununa (FSEK) göre, güzel sanat eserlerinin estetik değere sahip olması gerekir (m.4). Güzel sanat eseri olarak korunabilmesi için her türlü resim, desen, el işleri, küçük sanat eserleri, minyatürler, süsleme sanatı ürünleri, tekstil ve moda tasarımları, mimari eserler veya fotoğraf gibi eserlerin “estetik değer” taşımalıdır. Türk Dil Kurumu tarafından “estetik” kavramı için verilen bazı karşılıklar şöyledir: 1. Güzellik duygusu ile ilgili olan. 2. Güzellik duygusuna uygun olan 3. Güzelliği ve güzelliğin insan belleğindeki ve duygularındaki etkilerini konu olarak ele alan felsefe kolu, güzel duyu, bedii”. Aynı kaynağa göre “bedi” kelimesi ise “1. Eşi ve benzeri olmayan, eşsiz. 2. Yeni, görülmemiş” anlamlarına gelmektedir.

ALİ DEMİRBAŞ  2 Ocak 2019

Avrupa Adalet Divanı (CJEU), Svensson ve BestWater davalarında web sitesi sahiplerinin, internette serbestçe ulaşmanın mümkün olduğu fikri eserlere link kurmak suretiyle internet kullanıcılarını yönlendirebileceği yönünde karar vermiştir. Svensson kararına konu bir olayda “Göteborgs-Posten” adlı İsveç gazetesi, makaleleri gazetenin web sayfasında da yayımlamaktadır. “Retriever Sverige” adlı bir başka İsveç firması ise web sitesinde başka web sitelerinde yayımlanmakta olan makalelere -ki bunlar arasında “Göteborgs-Posten” sitesi de bulunmaktadır- tıklanabilen internet linklerinden oluşan listeler sunmaktadır.

Otel, tatil köyü, lokanta, restoran, cafe, çay behçesi, gece kulübü, spor merkezi ve alışveriş merkezi gibi halka açık yerler (umuma açık mahaller) müzik kullanımı nedeniyle telif bedeli ödemekle yükümlüdür. Bu bedel, hak sahiplerinin örgütü olan MESAM, MSG, MÜYAP ve MÜZİKBİR gibi meslek birliklerince takip ediliyor. Buna toplu hak takibi denir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa (FSEK) göre meslek birlikleri, sadece yetki belgesi veren üyelerinin haklarını takip edebiliyor. Yurt dışındaki meslek birlikleriyle işbirliği yaptıkları için yabancı telif sahiplerinin hakları da ülkemizde takip ediliyor. Böylece bir meslek birliğinin repertuarında yüzbinlerce müzik eseri bulunabilmektedir. Meslek birliği, lisanslamak istediği umuma açık mahal ile anlaşma yaparken götürü usulde tüm repertuarını kullandırmakta ve bunun karşılığında yıllık X rakamına anlaşmaktadır.

Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy göreve geldiğinde masasında iki kanun hazırlığı buldu; Sinema ve Telif Hakları. Hazırlığı 2009 yılına kadar eskiye dayanan ve Telif Yasasının yaklaşık yarısını değiştiren 44 maddelik metin, 3.5.2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisine sevk edildi. Cumhurbaşkanlığı sistemine geçilmesiyle Tasarı kadük hale geldi. İlgili kesimlerle yaptığı toplantılar sonrasında Sayın Bakan şu değerlendirmeyi yaptı: (link) “Bakan olduktan sonra gündemime aldığım ilk işlerden biri o tasarı. Sektör temsilcileriyle görüşmeye başladım. Sinema Kanunu’nda yüzde 90 mutabakat sağlandı. Birkaç haftaya kadar TBMM’ne getireceğiz Sinema Kanunu’nu… Telif Kanunu’na dair görüşmelerimiz sürüyor. Sinemada olduğu gibi, Telif Kanunu Tasarısı’nda da konsensüs sağlandığında bilahare o da TBMM’ne gelir.”

19 Aralık 2018 tarihli 30630 sayılı Resmi Gazete ile yayınlanan 7155 Sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanunla konusu bir miktar para alacağı ve tazminat olan ticari davalarda, arabuluculuğa başvurmak dava şartı kabul edildi. Bu düzenleme 1 Ocak 2019’da yürürlüğe girdi. a)7155 sayılı Kanunla öngörülen düzenleme TTK m. 4 ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalar için öngörüldü. Her ne kadar ticari davalar için öngörülmüş bir düzenleme gibi görünse de fikrî mülkiyet mevzuatından kaynaklı davalar da bu kapsamda yer almaktadır.